અમરજી દિવાન

Junagadh Mapજુનાગઢના એક સમય ના બાહોશ દિવાન એવા નાગર બ્રાહ્મણ અમરજી કુંવરજી નાણાવટી નો જન્મ ઇ.સ.૧૭૪૧ મા થયો હતો.૧૮ વર્ષની ઉમરે માંગરોળ થી જુનાગઢ આવ્યા.અને આરબોને માત કરવાનુ જુનાગઢ નવાબ નુ બિડુ ઝડપ્યુ.તેના કર્યો થી ખુશ થઇ નવાબે સેનાપતી અને ત્યારબાદ દિવાન બનાવ્યા.તેમણે વેરાવળ જિત્યુ અને ત્યારબાદ દલખણીયા,કુતીયાણા,સૂત્રાપાડા,દેવડા એમ ઉના સુધી વિજયો કર્યા.આમ અમરજીના ચોતરફી વિજય થી ગોંડલના ભાકુંભાજીએ જુનાગઢ નવાબની જ ગુપ્ત સંમતી થી ગાયકવાડની સેના સાથે જુનાગઢ પર ચડાઇ કરી,પણ તેમની હાર થઇ.સમય જતા જુનાગઢ નવાબને જ તેમના દિવાન ની ઇર્ષા થઇ પણ જુનાગઢ લશ્કર અમરજી ને વફાદાર હતુ.અને તેણે ઇ.સ.૧૭૬૭મા અમરજીના કુંટબીઓને કેદ કર્યા અને ૪૦હજાર કોરી નો દંડ કર્યો.દંડ ભરી કુંટુંબીઓને છોડાવી તેઓ જેતપુર(કાઠી)વસ્યા.

અમરજી વિના જુનાગઢ સેન્યએ લડવાનો ઇનકાર કર્યો.આથી અમરજી ને મનાવવા એક દુતને જેતપુર મોક્લ્યો,એ સમયે અમરજીને પોતાને ત્યા લઇ જવા કચ્છ અને સરાષ્ટ્રના ૨૮ રાજ્યો ના આમંત્રણ મળેલા પણ અમરજીએ જુનાગઢ નુ આમંત્રણ સ્વીકાર્યુ.નવાબ મહાબતખાન બાદ તેનો પુત્ર હામદખાન નવાબ બન્યો,દિવાન અમરજીએ ઝાલાવાડ જઇ ખંડણી વસુલ કરી,વંથલીનો કિલ્લો ફરી કબજે કર્યો,મોરબી ના વાઘજી ઠાકોરના કહેવાથી કચ્છના વાગડ પર કુચ કરી ત્યા પણ જીત થઇ.ઇ.સ. ૧૭૭૭ માં અમરેલીનો કિલ્લો તોડી પાડ્યો હતો.દીવાન અમરજી હિંદુ હોવા છતા તેના કાર્યો થી સૌરાષ્ટ્ર મુસ્લીમ સત્તા પ્રબળ બની. તેથી તેમને હરાવવા ઇ.સ.૧૭૮૨ મા રાજપુત રાજ્યોનો સંઘ રચાયો જેમા જામનગાર ,હળવદ,ગોંડલ,પોરબંદર,કોટડા,જેતપુર વગેરે મુખ્ય હતા,સામા પક્ષે જુનાગઢ ,બાંટવા,માંગરોળનો સંઘ રચાયો,તેના નેતા અમરજી હતા,અને બંન્ને સંઘની સેના જેતપુર પાસે પાંચપીપળીયા માં ભયંકર યુધ્ધ થયુ. તેમા અમરજી અજેય રહ્યા.આમ છતા તેમના કામો ને અવગણી ૬ માર્ચ ૧૭૮૪મા જુનાગઢ રાજમહેલમા કમ અક્ક્લ નવાબે જ દગાથી તેમનુ ખુન કરાવ્યુ. તેમણે સરાષ્ટ્રના ૧૩૪ રાજ્યો પાસેથી કર ખંડણી ઉઘરાવી જેમા જામનગર,ભાવનગર,ધાંગ્રધા,ગોંડલ,મોરબી,પોરબંદર જેવા મોટા રાજ્યોનો પણ સમાવેશ થતો.

દુહાઃ

બાબી બંધુકા હોંયદી,મેલા મૈયા મકરાણ
રધ્યનો નાગરણ અમરો,દુલો અમીરસે.
નાણાવટીમાં નીપજ્યો ,કળવંત નાગર કોઇ
દર્પની કીરપાએ હોય,અમરો અજાનમાહુ હે.

Posted in ઈતિહાસ, કલાકારો અને હસ્તીઓ Tagged with: , , ,

આ પણ વાંચો...

1)    વત્સરાજ સોલંકી -વાછરા દાદા 2)    જેસાજી જેઠવા ડાડા ની શૌર્ય કથા
3)    વીર યોદ્ધા – નાથા મોઢવાડિયા 4)    રાણપુરની સતીઓ
5)    ઝાલાવાડ ની ખાનદાની 6)    શ્રી શીતળા માતાજી મંદિર -કાલાવડ
7)    મુળુ માણેક અને પાંચ પાળિયા 8)    વીર મોખડાજી ગોહિલ
9)    જગાવાળા અને સંગ્રામસિંહ 10)    ઈશરદાન ગઢવી
11)    આનાથી મોટી કઈ વાત હોઈ શકે! 12)    આદિકવિ નરસિંહ મહેતા
13)    महर्षि कणाद 14)    જોગીદાસ ખુમાણની આબરૂ
15)    ઉંદસરવૈયા અને બાબરિયાવાડ પંથક 16)    આહીર જ્ઞાતિ ઈતિહાસ
17)    મોટપ 18)    ગોહિલવાડ
19)    ગુજરાતના-જોવાલાયક સ્થળોમાં -વાંકાનેર 20)    ગોકુલદાસ રાયચુરા
21)    લીરબાઈ 22)    રબારી જાતિનો ઇતિહાસ
23)    શ્રી ચામુંડા માતાજી -ઉંચા કોટડા 24)    કલાપી તીર્થ સંગ્રહાલય
25)    વાંકાનેર 26)    ભા’ કુંભાજી – ગોંડલ
27)    બારાડી – લીલી નાઘેર પંથક 28)    ભૂપત બહારવટિયો
29)    બ્રહ્મભટ્ટ બારોટ 30)    ગોરખનાથ જન્મકથા
31)    મહેમાનગતિ 32)    શશિકાંત દવે
33)    હૈયા કેરાં હેતની સરવાણી 34)    આરઝી હકૂમત
35)    ઘેડ પંથક 36)    ગોંડલ રજવાડા ની રાજવી ગાડીઓ
37)    બારોટો ની વહી -ચોપડા 38)    ચારણ જ્ઞાતિનો ઇતિહાસ
39)    ગોરખનાથ 40)    ડુબી ગયેલ દ્વારકા
41)    સર પ્રભાશંકર પટ્ટણી 42)    સર પટ્ટણીનું જીવનઃ પ્રેરણાનો અખંડ સ્‍ત્રોત
43)    લોકમેળાની ગઈકાલ અને આજ 44)    ઓખા બંદર
45)    વિર ચાંપરાજ વાળા 46)    જલારામબાપાનો પરચો
47)    જનેતાના દૂધમાં ભાગ 48)    જુનાગઢને જાણો
49)    કથાનિધિ ગિરનાર 50)    સતી રાણકદેવી
51)    કહેવતો એટલે સત્યનો નીચોડ 52)    ભાદરવાનો ભીંડો
53)    ભુલાઈ ગયેલી પત્ર લખવાની પરંપરા 54)    શ્રી રાણી માં શ્રી રૂડી માં
55)    જેસોજી-વેજોજી 56)    જનની જણ તો ભક્ત જણ જે
57)    જોગીદાસ ખુમાણ 58)    સત નો આધાર -સતાધાર
59)    હરસિદ્ધમાતા મંદિર -જામનગર 60)    હાલાજી મેરામણજી અજાણી
61)    પદ્મશ્રી દુલા ભાયા કાગ 62)    સૌરાષ્ટ્ર ની ઓળખ સમા લોકડાયરા
63)    મોડ૫૨નો કિલ્લો 64)    દેપાળદે
65)    આનું નામ તે ધણી 66)    મહેર શુરવીર શહીદ નાગાજણ સિસોદિયા
67)    કવિ શ્રી મનોજ ખંડેરિયા 68)    રા’ખેંગાર વાવ જુનાગઢ
69)    જાંબુર ગીર 70)    ખોડીયારમાં નું પ્રાગટ્ય
71)    મુક્તાનંદ સ્વામી 72)    ઘોડાખરા હિંદુ પીર
73)    સૌરાષ્ટ્રની ઐતિહાસિક -અડી કડી વાવ 74)    ગિરનાર
75)    ત્રાગા ના પાળીયા 76)    રમેશભાઈ ઓઝા
77)    નાથા ભાભા મોઢવાડિયા 78)    રમેશ પારેખ
79)    પીરમબેટ -ભાવનગર જીલ્લો 80)    ગિરનાર
81)    ઐતિહાસિક જીલ્લો -અમરેલી 82)    વિર દેવાયત બોદર
83)    રાષ્ટ્રીય શાયર ઝવેરચંદ મેઘાણી 84)    મેર જ્ઞાતિ
85)    માધવપુર ઘેડ 86)    અણનમ માથા
87)    કલાપી 88)    મહાભારત
89)    ચાલો તરણેતરના મેળે 90)    ઉપરકોટ કિલ્લો -જુનાગઢ
91)    બાબુભાઇ રાણપુરાને ભાવભીની શ્રધાંજલિ 92)    તુલસીશ્યામ
93)    મણી(વાઘ) મંદિર -મોરબી 94)    પરબ ધામ -પરબ વાવડી, જુનાગઢ
95)    સૌરાષ્ટ્ર અથવા સોરઠ કે કાઠીયાવાડ 96)    સોમનાથ મંદિર
97)    સ્વામી ધર્મજીવનદાસજી અને ચૈતન્ય મંદિર 98)    જલા સો અલ્લા
99)    હમીરજી ગોહિલની વાત 100)    વીર યોધ્ધા હમીરજી ગોહિલ