નરસિંહ મહેતાની ભૂમિ

Narsinh Mehta Lake Junagadh
જેમના પદો અને પ્રભાતિયાં રોજ ઘરે ઘરે ગવાય છે અને લોક હૃદયમાં ગૂંજે છે તેવા ભક્ત કવિ શ્રી નરસિંહ મહેતાને આ ભૂમિ પર કેમ કરીને ભૂલાય ? ‘જાગ ને જાદવા કૃષ્ણ ગોવાળિયા….’, ‘નારાયણનું નામ જ લેતાં….’, ‘વૈષ્ણવજન તો તેને રે કહીએ…’, ‘અખિલ બ્રહ્માંડમાં એક તું શ્રીહરિ….’ કેટલા મધુર અને ઉત્તમ પદોનો જન્મ આ ભૂમિ પર થયો ! જાણે ગિરનારની તળેટીમાં હજુયે એ કરતાલ વાગ્યા કરે છે. કવિવર રાજેન્દ્ર શુક્લ કહે છે ને કે :

હજો હાથ કરતાલને ચિત્ત ચાનક,
તળેટી સમીપે હજો ક્યાંક થાનક.

જૂનાગઢના બજારમાં નીકળીએ ત્યારે એમ લાગે કે એક હાથમાં કરતાલ અને બીજા હાથમાં તપેલી લઈને પિતાના શ્રાદ્ધ માટે ઘી લેવા નીકળેલા મહેતાજી અહીંથી પસાર થયા હશે ત્યારનું એ દ્રશ્ય કેવું અદ્દભુત હશે ! નરસિંહમહેતાના નિવાસ્થાને પહોંચીએ એટલે તેમના જીવનના ‘પિતાજીનું શ્રાદ્ધ’, ‘કુંવરબાઈનું મામેરું’, ‘શામળશાની હૂંડી’ના એ તમામ જીવનપ્રસંગો આપણી નજર સમક્ષ આવવા લાગે છે. પ્રવેશદ્વારની અંદર જમણી તરફ દામોદર ભગવાનું મુખ્ય મંદિર આવેલું છે. સામેની બાજુ શ્રી મહેતાજીના જીવનપ્રસંગોના સુંદર ચિત્રોની આર્ટ ગેલેરી છે. બાજુમાં ગોપનાથ મહાદેવનું મંદિર છે. ‘અસલ રાસ ચોરો’ છે ત્યાં પંખીઓને ચણ નાખવામાં આવે છે. ભક્તિની ભીનાશથી ભરેલું આ ખૂબ જ શાંત અને સુંદર સ્થાન છે. મહેતાજીના નિવાસસ્થાનથી એટલે કે જુનાગઢ શહેરથી ત્રણ કિલોમીટર દૂર ગિરનાર તરફ જતા મધ્યમાં પુરાણપ્રસિદ્ધ પ્રાચીન તીર્થ ‘દામોદર કુંડ’ આવેલ છે, જેનું પૌરાણિક નામ બ્રહ્મકુંડ હતું. ત્યાં બ્રહ્માજીએ યજ્ઞ કર્યો હોવાથી આ તીર્થને પ્રાચીનકાળમાં ‘બ્રહ્મકુંડ’ તરીકે ઓળખવામાં આવતું. દામોદરકુંડની ઉત્તરમાં કુમૂદ પર્વત આવેલો છે જેનું બીજું નામ ‘અશ્વત્થામા પર્વત’ કહેવાય છે. સાત ચિરંજીવમાના એક ‘અશ્વત્થામા’ પ્રતિદિન પ્રાત:કાળે બ્રાહ્મ મુહૂર્તમાં સંધ્યાવંદન કરવા આ તીર્થમાં આવે છે તેવી મુમુક્ષુઓની અનુભૂતિ છે. આદિ ભક્ત કવિ તેમજ સંતશિરોમણી શ્રી નરસિંહ મહેતા ગામમાંથી ચાલી પ્રતિદિન પ્રાત:કાળે દામોદર તીર્થમાં બારેમાસ સ્નાન કરવા આવતા તેમજ અહીં દામોદર મંદિરમાં બેસી અખંડ ભજન અને ભક્તિ કરતા. આ દામોદર કુંડ સાથે શ્રી દામોદરરાયે નરસિંહ મહેતાનું રૂપ ધારણ કરીને ભાદરવા વદ-5ને શનિવારે (શ્રાદ્ધ પક્ષ)ના દિને નરસિંહ મહેતાના પિતાનું શ્રાદ્ધ સરાવી તર્પણ કરેલું હતું. કાલયવન રાક્ષસના નાશ માટે શ્રી કૃષ્ણ રણ છોડીને ભાગ્યા એટલે રણછોડ કહેવાયા અને ત્યારબાદ તેઓ સદેહે આ પાવન તીર્થ પર પધાર્યા હતા. એક લોકવાયકા અનુસાર ભગવાન શ્રી કૃષ્ણના અસ્થીનું વિસર્જન પણ તેમનાં પૌત્ર અનિરુદ્ધજીના હસ્તે આ કુંડમાં કરવામાં આવ્યું હતું. આસપાસનો આખો પ્રદેશ ખૂબ હરિયાળો શાંત અને પવિત્ર છે.

Posted in ઈતિહાસ, ફરવા લાયક સ્થળો, શહેરો અને ગામડાઓ Tagged with: , , ,

આ પણ વાંચો...

1)    વત્સરાજ સોલંકી -વાછરા દાદા 2)    જેસાજી જેઠવા ડાડા ની શૌર્ય કથા
3)    વીર યોદ્ધા – નાથા મોઢવાડિયા 4)    પાલણપીરનો મેળો
5)    રાણપુરની સતીઓ 6)    ઝાલાવાડ ની ખાનદાની
7)    શ્રી શીતળા માતાજી મંદિર -કાલાવડ 8)    મુળુ માણેક અને પાંચ પાળિયા
9)    વેરાવળ 10)    વીર મોખડાજી ગોહિલ
11)    જગાવાળા અને સંગ્રામસિંહ 12)    પોરબંદર ચોપાટી બીચ
13)    આનાથી મોટી કઈ વાત હોઈ શકે! 14)    महर्षि कणाद
15)    જોગીદાસ ખુમાણની આબરૂ 16)    ઉંદસરવૈયા અને બાબરિયાવાડ પંથક
17)    આહીર જ્ઞાતિ ઈતિહાસ 18)    જૂનાગઢ નજીક સાઇટ સીઇંગ સ્પોટ્સ
19)    નરસિંહ મહેતાનો ચોરો -જુનાગઢ 20)    મોટપ
21)    ગોહિલવાડ 22)    ગુજરાતના-જોવાલાયક સ્થળોમાં -વાંકાનેર
23)    મજેવડી દરવાજા-જુનાગઢ 24)    લીરબાઈ
25)    રબારી જાતિનો ઇતિહાસ 26)    શ્રી ચામુંડા માતાજી -ઉંચા કોટડા
27)    કલાપી તીર્થ સંગ્રહાલય 28)    વાંકાનેર
29)    ભા’ કુંભાજી – ગોંડલ 30)    જંગવડ ગીર
31)    બારાડી – લીલી નાઘેર પંથક 32)    ભૂપત બહારવટિયો
33)    બ્રહ્મભટ્ટ બારોટ 34)    ગોરખનાથ જન્મકથા
35)    મહેમાનગતિ 36)    હૈયા કેરાં હેતની સરવાણી
37)    આરઝી હકૂમત 38)    ઘેડ પંથક
39)    ગોંડલ રજવાડા ની રાજવી ગાડીઓ 40)    બારોટો ની વહી -ચોપડા
41)    ચારણ જ્ઞાતિનો ઇતિહાસ 42)    ગોરખનાથ
43)    ડુબી ગયેલ દ્વારકા 44)    સર પ્રભાશંકર પટ્ટણી
45)    સર પટ્ટણીનું જીવનઃ પ્રેરણાનો અખંડ સ્‍ત્રોત 46)    લોકમેળાની ગઈકાલ અને આજ
47)    ઓખા બંદર 48)    વિર ચાંપરાજ વાળા
49)    જનેતાના દૂધમાં ભાગ 50)    જુનાગઢને જાણો
51)    કથાનિધિ ગિરનાર 52)    સતી રાણકદેવી
53)    કહેવતો એટલે સત્યનો નીચોડ 54)    ભુલાઈ ગયેલી પત્ર લખવાની પરંપરા
55)    શ્રી રાણી માં શ્રી રૂડી માં 56)    જેસોજી-વેજોજી
57)    જામનગર ફોટો ગેલેરી 58)    જનની જણ તો ભક્ત જણ જે
59)    જોગીદાસ ખુમાણ 60)    ગીરનો ડાલામથ્થો સાવજ
61)    સત નો આધાર -સતાધાર 62)    દીવાદાંડી -પીરોટન ટાપુ જામનગર
63)    વાહ, ભાવનગર 64)    સતી રાણકદેવી ના થાપા
65)    હરસિદ્ધમાતા મંદિર -જામનગર 66)    હાલાજી મેરામણજી અજાણી
67)    મોડ૫૨નો કિલ્લો 68)    દેપાળદે
69)    આનું નામ તે ધણી 70)    મહેર શુરવીર શહીદ નાગાજણ સિસોદિયા
71)    રા’ખેંગાર વાવ જુનાગઢ 72)    ખોડીયાર ડેમ -ધારી
73)    Willingdon dam Junagadh 74)    દેવાયત બોદરની પ્રતિમા – જુનાગઢ
75)    જાંબુર ગીર 76)    ખોડીયારમાં નું પ્રાગટ્ય
77)    મુક્તાનંદ સ્વામી 78)    ઘોડાખરા હિંદુ પીર
79)    સૌરાષ્ટ્રની ઐતિહાસિક -અડી કડી વાવ 80)    ગિરનાર
81)    ત્રાગા ના પાળીયા 82)    નાથા ભાભા મોઢવાડિયા
83)    પીરમબેટ -ભાવનગર જીલ્લો 84)    ગિરનાર
85)    ઐતિહાસિક જીલ્લો -અમરેલી 86)    વિર દેવાયત બોદર
87)    રાષ્ટ્રીય શાયર ઝવેરચંદ મેઘાણી 88)    મેર જ્ઞાતિ
89)    માધવપુર ઘેડ 90)    અણનમ માથા
91)    કલાપી 92)    મહાભારત
93)    Royal Oasis and Residency Wankaner 94)    ચાલો તરણેતરના મેળે
95)    Old Bell Guest House 96)    Somnath Beach Development
97)    ઉપરકોટ કિલ્લો -જુનાગઢ 98)    ચોરવાડ બીચ
99)    મહુવા બીચ 100)    તુલસીશ્યામ