ગોરખનાથ

Guru Gorakhnath

ગોરખનાથ અથવા ગોરક્ષનાથ અગિયારમીથી બારમી સદીમાં થઇ ગયેલા હિંદુ નાથ યોગી હતા. તેઓ મત્સ્યેન્દ્રનાથના પટ્ટ શિષ્ય હતા. તેમની આધ્યાત્મિક વંશાવલી વિશે ઘણી માન્યતાઓ પ્રચલિત છે. મત્સ્યેન્દ્રનાથનાં બે મહત્વનાં પંથમાંના એક શૈવપંથ સાથે તેઓ સંકળાયેલા હતા, બીજો પંથ ’ચૌરંગી’ છે. આદિનાથ અને મત્સ્યેન્દ્રનાથ તેમનાં પૂર્વના ગુરુઓ મનાય છે. એક વિચાર આદિનાથ અને તેમની વચ્ચે પાંચ અને અન્ય છ ગુરુઓની પરંપરા માને છે. પણ હાલનાં પ્રચલિત વિચાર પ્રમાણે આદિનાથની ઓળખ ભગવાન શિવ તરીકે અને તેમને સીધા મત્સ્યેન્દ્રનાથનાં ગુરુ તથા મત્સ્યેન્દ્રનાથને ગોરખનાથનાં ગુરુ તરીકે મનાય છે.

નાથ સંપ્રદાયનો ગોરખનાથનાં સમયમાં ખૂબજ વિકાસ વિસ્તાર થયેલો. તેમણે ઘણું લખ્યું હતું. તેમણે લખેલું પ્રથમ પુસ્તક ’લય યોગ’ ગણાય છે. ભારતમાં ઘણી ગુફાઓ, ઘણાં મંદિરો તેમનાં નામે છે, જ્યાં કહેવાય છે કે ગોરખનાથ ધ્યાન સાધના કરતાં હતા. ભગવાન નિત્યાનંદનાં કહેવા પ્રમાણે, ગણેશપુરી (મહારાષ્ટ્ર)થી એક કિમી.દૂર આવેલાં વજ્રેશ્વરી મંદિર પાસેનું નાથ મંદિર ગોરખનાથનું સમાધિ સ્થળ છે.

રૉમોલા બુટાલિયા, યોગ ઇતિહાસના ભારતીય લેખકે, નીચે પ્રમાણે ગોરખનાથ દ્વારા લખાયેલાં કેટલાંક પુસ્તકોની યાદી આપી છે.

ગોરક્ષ સંહિતા, ગોરક્ષ ગીતા, સિદ્ધ સિદ્ધાંત પદ્ધત્તિ, યોગ માર્તંડ, યોગ સિદ્ધાંત પદ્ધત્તિ, યોગ-બિજ, યોગ ચિંતામણી.

Posted in ઈતિહાસ, સંતો અને સતીઓ Tagged with: ,

આ પણ વાંચો...

1)    વત્સરાજ સોલંકી -વાછરા દાદા 2)    જેસાજી જેઠવા ડાડા ની શૌર્ય કથા
3)    વીર યોદ્ધા – નાથા મોઢવાડિયા 4)    રાણપુરની સતીઓ
5)    ઝાલાવાડ ની ખાનદાની 6)    શ્રી શીતળા માતાજી મંદિર -કાલાવડ
7)    મુળુ માણેક અને પાંચ પાળિયા 8)    સાચા સંતો માથે ભક્તિ કેરા મોલ
9)    વીર મોખડાજી ગોહિલ 10)    જગાવાળા અને સંગ્રામસિંહ
11)    નકલંક ઘામ -તોરણીયા 12)    આનાથી મોટી કઈ વાત હોઈ શકે!
13)    આદિકવિ નરસિંહ મહેતા 14)    महर्षि कणाद
15)    જોગીદાસ ખુમાણની આબરૂ 16)    ઉંદસરવૈયા અને બાબરિયાવાડ પંથક
17)    આહીર જ્ઞાતિ ઈતિહાસ 18)    મોટપ
19)    ગોહિલવાડ 20)    ગુજરાતના-જોવાલાયક સ્થળોમાં -વાંકાનેર
21)    લીરબાઈ 22)    રબારી જાતિનો ઇતિહાસ
23)    શ્રી ચામુંડા માતાજી -ઉંચા કોટડા 24)    કલાપી તીર્થ સંગ્રહાલય
25)    વાંકાનેર 26)    ભા’ કુંભાજી – ગોંડલ
27)    બારાડી – લીલી નાઘેર પંથક 28)    ભૂપત બહારવટિયો
29)    બ્રહ્મભટ્ટ બારોટ 30)    ગોરખનાથ જન્મકથા
31)    સંતશ્રી વાલમરામ બાપા આશ્રમ 32)    મહેમાનગતિ
33)    હૈયા કેરાં હેતની સરવાણી 34)    આરઝી હકૂમત
35)    ઘેડ પંથક 36)    અરજણ ભગત
37)    ગોંડલ રજવાડા ની રાજવી ગાડીઓ 38)    બારોટો ની વહી -ચોપડા
39)    ચારણ જ્ઞાતિનો ઇતિહાસ 40)    ડુબી ગયેલ દ્વારકા
41)    સર પ્રભાશંકર પટ્ટણી 42)    સર પટ્ટણીનું જીવનઃ પ્રેરણાનો અખંડ સ્‍ત્રોત
43)    લોકમેળાની ગઈકાલ અને આજ 44)    ઓખા બંદર
45)    વિર ચાંપરાજ વાળા 46)    જલારામબાપાનો પરચો
47)    જનેતાના દૂધમાં ભાગ 48)    જુનાગઢને જાણો
49)    કથાનિધિ ગિરનાર 50)    સતી રાણકદેવી
51)    કહેવતો એટલે સત્યનો નીચોડ 52)    ભુલાઈ ગયેલી પત્ર લખવાની પરંપરા
53)    શ્રી રાણી માં શ્રી રૂડી માં 54)    જેસોજી-વેજોજી
55)    વિસામણબાપુની જગ્‍યા વિહળધામ (પાળીયાદ) 56)    જનની જણ તો ભક્ત જણ જે
57)    જોગીદાસ ખુમાણ 58)    સત નો આધાર -સતાધાર
59)    હરસિદ્ધમાતા મંદિર -જામનગર 60)    હાલાજી મેરામણજી અજાણી
61)    મોડ૫૨નો કિલ્લો 62)    દેપાળદે
63)    આનું નામ તે ધણી 64)    મહેર શુરવીર શહીદ નાગાજણ સિસોદિયા
65)    રા’ખેંગાર વાવ જુનાગઢ 66)    બાપા સીતારામ
67)    જાંબુર ગીર 68)    ખોડીયારમાં નું પ્રાગટ્ય
69)    મુક્તાનંદ સ્વામી 70)    ઘોડાખરા હિંદુ પીર
71)    સૌરાષ્ટ્રની ઐતિહાસિક -અડી કડી વાવ 72)    ગિરનાર
73)    ત્રાગા ના પાળીયા 74)    નાથા ભાભા મોઢવાડિયા
75)    પીરમબેટ -ભાવનગર જીલ્લો 76)    ગિરનાર
77)    ઐતિહાસિક જીલ્લો -અમરેલી 78)    વિર દેવાયત બોદર
79)    રાષ્ટ્રીય શાયર ઝવેરચંદ મેઘાણી 80)    મેર જ્ઞાતિ
81)    માધવપુર ઘેડ 82)    અણનમ માથા
83)    કલાપી 84)    મહાભારત
85)    ચાલો તરણેતરના મેળે 86)    ઉપરકોટ કિલ્લો -જુનાગઢ
87)    ગંગા સતી 88)    તુલસીશ્યામ
89)    મણી(વાઘ) મંદિર -મોરબી 90)    પરબ ધામ -પરબ વાવડી, જુનાગઢ
91)    સૌરાષ્ટ્ર અથવા સોરઠ કે કાઠીયાવાડ 92)    સોમનાથ મંદિર
93)    સ્વામી ધર્મજીવનદાસજી અને ચૈતન્ય મંદિર 94)    જલા સો અલ્લા
95)    હમીરજી ગોહિલની વાત 96)    વીર યોધ્ધા હમીરજી ગોહિલ
97)    કનકાઇ માતાજી -ગીર 98)    મોંઘામૂલો માનવી -મેઘાણી
99)    અગ્નિકુળ રાજપૂતો નું જન્મ સ્થળ 100)    અન્નક્ષેત્ર તેમજ ચમત્કારી જ્ગ્યા એટલે જલીયાણ જોગી નું વીરપુર