હરસિદ્ધમાતા મંદિર -જામનગર

Ancient temple of Harsidhhi also known as Harshad atop Koyala hill near Miyani, Gujarat

ગિરિશિખરે વસતી માતા એટલે હરસિદ્ધ માતા.
જામનગર જિલ્લાની સરહદે દરિયા કિનારે આવેલું હરસિદ્ધ માતાનું પ્રાચીન મંદિર પોરબંદરથી 22 કિ.મી. અને દ્વારકાથી લગભગ 40 કિ.મી દૂર આવેલું છે.મૂળ મંદિર તો કોયલાના ડુંગર ઉપર આવેલું છે.પરંતુ લોક વાયકા એવી છે કે મૂળ મંદિરમાં સ્થાપિત થયેલી દેવી દ્રષ્ટિ સમુદ્ર પર જ્યાં પડતી તે જગ્યાએથી પસાર થતાં જહાજો ડૂબી જતાં હતાં.આથી ગુજરાતના દાનવીર શેઠ જગડુશાએ પોતાના કુટુંબનું બલિદાન આપીને પણ માતાજીનું સ્થાન ટેકરી નીચે પ્રસ્થાપિત કર્યું.

બીજી પણ એક લોકવાયકા એવી છે કે મહારાજા વિક્રમાદિત્યે તપશ્ચર્યા કરીને દેવીને પ્રસન્ન કર્યા અને તેમને પોતાની સાથે ઉજજૈન લઈ ગયાં.આમ માતાજીના વાસ દિવસ દરમ્યાન ઉજજૈનના હરસિદ્ધ મંદિરમાં અને રાત્રી દરમ્યાન જામનગર જીલ્લાના હરસિદ્ધ મંદિરમાં હોય છે. માતાજી અહી પધારે તે વખતે હિંડોળાનો અવાજ થાય ત્યાર બાદ જ આરતી કરવામાં આવે છે. અને ત્યારબાદ જ દર્શન થાય છે.

તો ત્રીજ એક માન્યાત એવી છે કે શ્રીકૃષ્ણના હાથે પોતાના જમાઈ કંસનો વધ થયો હોવાથી જરાસંઘ કોપાયમાન થયો હતો અને પૃથ્વીને યાદવો વિનાની કરવા માટે તે તૈયાર થયો હતો. ત્યારે યાદવોએ અસુરોના ત્રાસમાંથી બચાવવા માટે અને અસુરોનો નાશ કરવા માટે શ્રી કૃષ્ણ ભગવાને શ્રીશક્તિની સ્તુતી કરી હતી જેથી શક્તિદેવી પ્રસન્ન થયા અને અસરોનો નાશ કર્યો હતો. ત્યારબાદ કૃષ્ણ ભગવાને માતાજીની યાદ માટે કોયલા ડુંગરની ટોચે માતાજીનું ભવ્ય મંદિર બંધાવી જગદંબાની પ્રતિમાની વિધિપૂર્વકપ્રતિષ્ઠા કરી અને અસુરોના રાજા જરાસંઘનો નાશ થવાથી દરેકને હર્ષ થયો જેથી હર્ષ આપનારી દેવી તરીકે તે જગદંબાનું નામ “ શ્રી હર્ષ માતા ” રાખ્યું.

તો બીજી સરાડિયાના મૂંગા બ્રહ્મ ભટ્ટે પોતાની જીભ હર્ષમાને ચરણમાં ધરી હતી ને સાચા મનથી પ્રાર્થના કરી હતી તેથી માતાજીએ પ્રસન્ન થઈ તેને વાચા આપી હતી. અને સ્વયં કાવ્યો છંદ રચવાની અસીમ શક્તિ તે આપી હતી.

બંન્ને મંદિરોના મુખ્ય પીઠ પર સરખા મંત્ર તેમ જ પાછળથી દેવીની મૂર્તિઓ લગભગ સરખી છે.હરસિદ્ધ માતાનું મંદિર માત્ર સમચોરસ ગર્ભગૃહનું બનેલું છે.તેની દીવાલો તદ્દન સાદી છે. તેની રચનામાં ભૂમિ સમાંતર થર છે. જે ટોકે પહોંચા પહોંચતા સાંકડા બનતા જાય છે તે તેની ખાસીયત છે.મંદિરના શિખર ઉપરની અણિયારી ટોચ જો કે આજે અસ્તિત્વ ધરાવતી નથી,આ મંદિર ટેકરીની ટોચે આવેલું છે. અત્યારે જે મંદિર છે તે લગભગ બારમાં શૈકામાં બનેલું હોય તેવું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

હરસિદ્ધ મંદિરની બારશાખને સુંદર અને સુશોભિત કરેલી છે.બારશાખમાં દેવદે વીઓની તકતી શિલ્પમાં ધ્યાન ખેંચે છે.દ્વારસાખ ઉંપર પણ તક્તીઓ ધ્યાન ખેંચે તેવી છે. અત્યારે દરિયાની ખારી હવાને લીધે શિલ્પનો નીચેનો કેટલોક ભાગ તૂટેલો જણાય છે મંડપમાં ચાર ખૂણામાં ચાર અને બાકીના આઠ થાંભલા ઉપર મંડપ રચાયો હોય તેવું જણાય છે.તેથી તો આ મંદિર પુરાતત્વવિદોને પણ આકર્ષિત કરે તેવું છે.

હરસિદ્ધ માતા ત્રિવેદી કુટુંબના કુળદેવી મનાય છે. તેમનામાં શ્રદ્ધા ધરવતા અનેક લોકો તેમની માનતા માને છે. અને બાધા ઉતરાવવા માટે આ સ્થળે આવે છે. તેથી આ મંદિરનું જેટલું ધાર્મિક મહત્વ રહેલું છે તેટલું જ તેના દરિયા કિનારાનું આકર્ષણ રહેલુ છે.અહિનો દરિયા કિનારો ખૂબ જ નયનરમ્ય છે.મંદિરની પાછળ એક કિલોમીટર દુર સુધી રેતીવાળો છીછરો દરિયા કિનારો જોવા મળે છે. આમ આ મંદિર પ્રવાસન સ્થળ તરીકે પણ જોવામાં આવે છે. મંદિર આવો ત્યારે ત્યાં રહેવા માટે ધર્મશાળાઓ અને રૂમોની સગવડ મળી રહે છે. વળી ત્યાં માતાજીના થાળમાંથી દક્ષિણા મૂક્તા તમને પ્રસાદી પણ મળી રહે છે.

Posted in ઈતિહાસ, મંદિરો - યાત્રા ધામ Tagged with: , , , ,

આ પણ વાંચો...

1)    વત્સરાજ સોલંકી -વાછરા દાદા 2)    જેસાજી જેઠવા ડાડા ની શૌર્ય કથા
3)    વીર યોદ્ધા – નાથા મોઢવાડિયા 4)    નાગેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ
5)    પાલણપીરનો મેળો 6)    વારાહી માતા મંદિર (હઠીલા)
7)    રાણપુરની સતીઓ 8)    ઝાલાવાડ ની ખાનદાની
9)    શ્રી શીતળા માતાજી મંદિર -કાલાવડ 10)    મુળુ માણેક અને પાંચ પાળિયા
11)    વીર મોખડાજી ગોહિલ 12)    જગાવાળા અને સંગ્રામસિંહ
13)    નકલંક ઘામ -તોરણીયા 14)    આનાથી મોટી કઈ વાત હોઈ શકે!
15)    महर्षि कणाद 16)    જોગીદાસ ખુમાણની આબરૂ
17)    ઉંદસરવૈયા અને બાબરિયાવાડ પંથક 18)    ભુરખીયા હનુમાન મંદિર
19)    આહીર જ્ઞાતિ ઈતિહાસ 20)    જૂનાગઢ નજીક સાઇટ સીઇંગ સ્પોટ્સ
21)    નરસિંહ મહેતાનો ચોરો -જુનાગઢ 22)    શ્રી નિષ્કલંક મહાદેવ -કોળિયાક
23)    મોટપ 24)    ગોહિલવાડ
25)    તરણેશ્વર મહાદેવ -તરણેતર 26)    ગુજરાતના-જોવાલાયક સ્થળોમાં -વાંકાનેર
27)    લીરબાઈ 28)    રબારી જાતિનો ઇતિહાસ
29)    શ્રી ચામુંડા માતાજી -ઉંચા કોટડા 30)    કલાપી તીર્થ સંગ્રહાલય
31)    વાંકાનેર 32)    ભા’ કુંભાજી – ગોંડલ
33)    બારાડી – લીલી નાઘેર પંથક 34)    ભૂપત બહારવટિયો
35)    બ્રહ્મભટ્ટ બારોટ 36)    ગોરખનાથ જન્મકથા
37)    સંતશ્રી વાલમરામ બાપા આશ્રમ 38)    મહેમાનગતિ
39)    દ્વારિકાધીશ મંદિર 40)    હૈયા કેરાં હેતની સરવાણી
41)    આરઝી હકૂમત 42)    ઘેડ પંથક
43)    ગોંડલ રજવાડા ની રાજવી ગાડીઓ 44)    બારોટો ની વહી -ચોપડા
45)    ચારણ જ્ઞાતિનો ઇતિહાસ 46)    ગોરખનાથ
47)    ડુબી ગયેલ દ્વારકા 48)    સર પ્રભાશંકર પટ્ટણી
49)    સર પટ્ટણીનું જીવનઃ પ્રેરણાનો અખંડ સ્‍ત્રોત 50)    લોકમેળાની ગઈકાલ અને આજ
51)    ઓખા બંદર 52)    વિર ચાંપરાજ વાળા
53)    જનેતાના દૂધમાં ભાગ 54)    જુનાગઢને જાણો
55)    કથાનિધિ ગિરનાર 56)    સતી રાણકદેવી
57)    કહેવતો એટલે સત્યનો નીચોડ 58)    ભુલાઈ ગયેલી પત્ર લખવાની પરંપરા
59)    શ્રી રાણી માં શ્રી રૂડી માં 60)    જેસોજી-વેજોજી
61)    વિસામણબાપુની જગ્‍યા વિહળધામ (પાળીયાદ) 62)    જનની જણ તો ભક્ત જણ જે
63)    જોગીદાસ ખુમાણ 64)    સત નો આધાર -સતાધાર
65)    સતી રાણકદેવી ના થાપા 66)    હાલાજી મેરામણજી અજાણી
67)    મોડ૫૨નો કિલ્લો 68)    દેપાળદે
69)    આનું નામ તે ધણી 70)    મહેર શુરવીર શહીદ નાગાજણ સિસોદિયા
71)    રા’ખેંગાર વાવ જુનાગઢ 72)    બાપા સીતારામ
73)    જાંબુર ગીર 74)    ખોડીયારમાં નું પ્રાગટ્ય
75)    મુક્તાનંદ સ્વામી 76)    ઘોડાખરા હિંદુ પીર
77)    સૌરાષ્ટ્રની ઐતિહાસિક -અડી કડી વાવ 78)    ગિરનાર
79)    ત્રાગા ના પાળીયા 80)    નાથા ભાભા મોઢવાડિયા
81)    પીરમબેટ -ભાવનગર જીલ્લો 82)    ગિરનાર
83)    ઐતિહાસિક જીલ્લો -અમરેલી 84)    વિર દેવાયત બોદર
85)    રાષ્ટ્રીય શાયર ઝવેરચંદ મેઘાણી 86)    મેર જ્ઞાતિ
87)    માધવપુર ઘેડ 88)    અણનમ માથા
89)    કલાપી 90)    મહાભારત
91)    ચાલો તરણેતરના મેળે 92)    Somnath Beach Development
93)    ઉપરકોટ કિલ્લો -જુનાગઢ 94)    જગત ગુરુ ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ ની નગરી
95)    તુલસીશ્યામ 96)    મણી(વાઘ) મંદિર -મોરબી
97)    પરબ ધામ -પરબ વાવડી, જુનાગઢ 98)    શ્રી હરી મંદિર પોરબંદર
99)    સૌરાષ્ટ્ર અથવા સોરઠ કે કાઠીયાવાડ 100)    સોમનાથ મંદિર