જગાવાળા અને સંગ્રામસિંહ

Jaga Vala and Sangram Sinh

સત્યઘટનાનો પ્રસંગ છે. ગોંડલના કુંવર, સંગ્રામજીના દિકરા, નામ એનુ પથુભા. નાની ઉંમર એમની. કોઈ કામ સબબ એમને કુંભાજીની દેરડી કેવાય છે ત્યા જવાનુ બનેલું. એટલે ૨૫-૩૦ ઘોડેસવારોની સાથે પોતે નીકળ્યા. એમા કુકાવાવના પાદરમા પહોચ્યા. ઘોડાઓ નદિમા પાણી પીએ છે.
કુંવર (માણસોને) : હવે દેરડી કેટલુ દુર છે?
માણસો : કેમ કુંવરસાબ?
કુંવર : મને ભુખ બહુ લાગી છે.
માણસો : બાપુ, હવે દેરડી આ રહ્યુ, અહિથી ૪ માઇલ દેરડી આઘુ છે, આપણે ઘોડા ફેટવીએ એટલે હમણા આપણે ન્યા પોગી જાઈ અને ત્યા ડાયરો ભોજન માટે આપણી વાટ જોતો હશે.
કુંવર : ના, મારે અત્યારે જ જમવુ છે.

આ તો રાજાનો કુંવર એટલે બાળહઠ ને રાજહઠ બેય ભેગા થ્યા. એટલામા કુકાવાવનો એક પટેલ ખેડુત પોતાનુ બળદગાડું લઈને નીકળ્યો ને એણે કુંવરની વાત સાંભળી એટલે આડા ફરીને રામ રામ કર્યા ને કિધુ કે, “ખમ્મા ઘણી બાપુને, આતો ગોંડલનું જ ગામ છે ને, પધારો મારા આંગણે.”

કુંવર અને માણસો પટેલની ઘરે ગ્યા. ઘડિકમા આસન નખાઇ ગ્યા, આ બાજુ ધિંગા હાથવાળી પટલાણીયુ એ રોટલા ઘડવાના શરૂ કરી દિધા, રિંગણાના શાક તૈયાર થઈ ગ્યા, મરચાના અથાણા પીરસાણા અને પોતાની જે કુંઢિયુ બાંધેલી એની તાજી માખણ ઉતારેલી છાશું પીરસાણી.

કુંવર જમ્યા ને મોજના તોરા મંડ્યા છુટવા કે શાબાશ મારો ખેડુ શાબાશ મારો પટેલ અને આદેશ કર્યૌ કે બોલાવો તલાટીને, ને લખો, “કે હુ કુવર પથુભા કુકાવાવમા પટેલે મને જમાડ્યો એટલે હું પટેલને ચાર સાતીની ઉગમણા પાદરની જમીન આપુ છું.” ને નિચે સહિ કરી ને ઘોડે ચડિને હાલતા થ્યા.

કુંવર ગયા પછી તલાટી જે વાણિયો હતો તે ચશ્મામાંથી મરક મરક દાંત કાઢવા લાગ્યો ને પટેલને કિધુ કે, “પટેલ, આ દસ્તાવેજને છાશમા ઘોળીને પી જાવ. આ ક્યા ગોંડલનુ ગામ છે કે કુંવર તમને જમીન આપી ને વ્યા ગ્યા.” પટેલને બિચારાને દુઃખ બહુ લાગ્યુ અને આખુ ગામ પટેલની મશ્કરી કરવા લાગ્યુ. પટેલને ધરતી માર્ગ આપે તો સમાઈ જવા જેવુ થ્યુ પણ એક વાત નો પોરસ છે કે કુંવરને મે જમાડ્યા.

ઉડતી ઉડતી એ વાત જેતપુર દરબાર જગાવાળાને કાને પડી કે બોલાવો પટેલને અને એને કેજો કે સાથે દસ્તાવેજ પણ લાવે.

પટેલ બીતા-બીતા જેતપુર કચેરીમા આવે છે.
જગાવાળા : પટેલ, મે સાંભળ્યુ છે કે મારા દુશ્મન ગોંડલના કુંવર પથુભા કુકાવાવ આવ્યાતા ને તમે એને જમાડ્યા. સાચું ?
પટેલ : હા બાપુ, એમને ભુખ બહુ લાગીતી એટલે મે એને જમાડ્યા.
જગાવાળા : હમ્મ્મ્મ અને એણે તમને ચાર સાતીની જમીન લખી આપી એય સાચું ?
પટેલ : હા બાપુ એને એમ કે આ ગોંડલનુ ગામ છે એટલે આ દસ્તાવેજ લખી આપ્યો.

ત્યારે જગાવાળાએ પોતાના માણસોને કિધુ કે તાંબાના પતરા પર આ દસ્તાવેજમા જે લખેલ છે એ લખો અને નીચે લખો કે, “મારા પટેલે મારા દુશ્મનને જમાડ્યો એટલે મારી વસ્તીએ મને ભુંડો નથી લાગવા દિધો એટલે હું જગાવાળો, જેતપુર દરબાર પટેલને બીજી ચાર સાતીની જમીન આપુ છુ અને આ આદેશ જ્યા સુધી સુર્યને ચાંદો તપે ત્યા સુધી મારા વંશ વારસોએ પાળવાનો છે અને જે નહિ પાળે એને ગૌહત્યાનુ પાપ છે” એમ કહીને નીચે જગાવાળાએ સહિ કરિ નાખી,

અને એક પત્ર ગોંડલ લખ્યો કે, “સંગ્રામજીકાકા તારો કુંવર તો દેતા ભુલ્યો કદાચ આખુ કુકાવાવ લખી દિધુ હોત ને તોય એય પટેલ ને આપી દેત.”

આ વાતની ખબર સંગ્રામસિંહજીને પડતા એને પણ પોરસના પલ્લા છુટવા માંડ્યા કે “વાહ જગાવાળા શાબાશ બાપ! દુશ્મન હોય તો આવો જા બાપ તારે અને મારે કુકાવાવ અને બીજા ૧0 ગામનો જે કજિયો ચાલે છે તે તને માંડિ દવ છું”

આનુ નામ દુશ્મન કેવાય, આને જીવતરના મુલ્ય કેવાય. વેરથી વેર ક્યારેય શમતુ નથી એને આમ મિટાવી શકાય, આવા અળાભીડ મર્દો આ ધરતિમા જન્મ્યા.

Posted in ઈતિહાસ, ઉદારતાની વાતો Tagged with: , , , , ,

આ પણ વાંચો...

1)    આપા દાન મહારાજ 2)    કનડા ડુંગરની ખાંભીઓ
3)    વત્સરાજ સોલંકી -વાછરા દાદા 4)    જેસાજી જેઠવા ડાડા ની શૌર્ય કથા
5)    વીર યોદ્ધા – નાથા મોઢવાડિયા 6)    રાણપુરની સતીઓ
7)    ઝાલાવાડ ની ખાનદાની 8)    ચમારને બોલે
9)    શ્રી શીતળા માતાજી મંદિર -કાલાવડ 10)    મુળુ માણેક અને પાંચ પાળિયા
11)    વીર મોખડાજી ગોહિલ 12)    આનાથી મોટી કઈ વાત હોઈ શકે!
13)    महर्षि कणाद 14)    સોરઠ તારા વળતા પાણી
15)    જોગીદાસ ખુમાણની આબરૂ 16)    ઉંદસરવૈયા અને બાબરિયાવાડ પંથક
17)    આહીર જ્ઞાતિ ઈતિહાસ 18)    મોટપ
19)    ગોહિલવાડ 20)    ગુજરાતના-જોવાલાયક સ્થળોમાં -વાંકાનેર
21)    લીરબાઈ 22)    રબારી જાતિનો ઇતિહાસ
23)    શ્રી ચામુંડા માતાજી -ઉંચા કોટડા 24)    કલાપી તીર્થ સંગ્રહાલય
25)    વાંકાનેર 26)    ભા’ કુંભાજી – ગોંડલ
27)    બારાડી – લીલી નાઘેર પંથક 28)    ભૂપત બહારવટિયો
29)    બ્રહ્મભટ્ટ બારોટ 30)    ગોરખનાથ જન્મકથા
31)    મહેમાનગતિ 32)    હૈયા કેરાં હેતની સરવાણી
33)    આરઝી હકૂમત 34)    ઘેડ પંથક
35)    ગોંડલ રજવાડા ની રાજવી ગાડીઓ 36)    બારોટો ની વહી -ચોપડા
37)    ચારણ જ્ઞાતિનો ઇતિહાસ 38)    ગોરખનાથ
39)    ડુબી ગયેલ દ્વારકા 40)    સર પ્રભાશંકર પટ્ટણી
41)    સર પટ્ટણીનું જીવનઃ પ્રેરણાનો અખંડ સ્‍ત્રોત 42)    લોકમેળાની ગઈકાલ અને આજ
43)    ઓખા બંદર 44)    વિર ચાંપરાજ વાળા
45)    જનેતાના દૂધમાં ભાગ 46)    જુનાગઢને જાણો
47)    કથાનિધિ ગિરનાર 48)    સતી રાણકદેવી
49)    કહેવતો એટલે સત્યનો નીચોડ 50)    ભુલાઈ ગયેલી પત્ર લખવાની પરંપરા
51)    શ્રી રાણી માં શ્રી રૂડી માં 52)    જેસોજી-વેજોજી
53)    જનની જણ તો ભક્ત જણ જે 54)    જોગીદાસ ખુમાણ
55)    સત નો આધાર -સતાધાર 56)    હરસિદ્ધમાતા મંદિર -જામનગર
57)    હાલાજી મેરામણજી અજાણી 58)    મોડ૫૨નો કિલ્લો
59)    દેપાળદે 60)    આનું નામ તે ધણી
61)    મહેર શુરવીર શહીદ નાગાજણ સિસોદિયા 62)    રા’ખેંગાર વાવ જુનાગઢ
63)    જાંબુર ગીર 64)    ખોડીયારમાં નું પ્રાગટ્ય
65)    મુક્તાનંદ સ્વામી 66)    ઘોડાખરા હિંદુ પીર
67)    સૌરાષ્ટ્રની ઐતિહાસિક -અડી કડી વાવ 68)    ગિરનાર
69)    ત્રાગા ના પાળીયા 70)    નાથા ભાભા મોઢવાડિયા
71)    પીરમબેટ -ભાવનગર જીલ્લો 72)    ગિરનાર
73)    ઐતિહાસિક જીલ્લો -અમરેલી 74)    વિર દેવાયત બોદર
75)    રાષ્ટ્રીય શાયર ઝવેરચંદ મેઘાણી 76)    મેર જ્ઞાતિ
77)    માધવપુર ઘેડ 78)    અણનમ માથા
79)    કલાપી 80)    મહાભારત
81)    ચાલો તરણેતરના મેળે 82)    ઉપરકોટ કિલ્લો -જુનાગઢ
83)    તુલસીશ્યામ 84)    મણી(વાઘ) મંદિર -મોરબી
85)    પરબ ધામ -પરબ વાવડી, જુનાગઢ 86)    સૌરાષ્ટ્ર અથવા સોરઠ કે કાઠીયાવાડ
87)    સોમનાથ મંદિર 88)    સ્વામી ધર્મજીવનદાસજી અને ચૈતન્ય મંદિર
89)    જલા સો અલ્લા 90)    હમીરજી ગોહિલની વાત
91)    વીર યોધ્ધા હમીરજી ગોહિલ 92)    કનકાઇ માતાજી -ગીર
93)    મોંઘામૂલો માનવી -મેઘાણી 94)    અગ્નિકુળ રાજપૂતો નું જન્મ સ્થળ
95)    શહીદો ને કોટી કોટી વંદન 96)    લાઠી-તલવાર દાવ
97)    રાજકોટ અને લાઠી 98)    સંગીત કળા અને પ્રેમાનંદ સ્વામી
99)    રા’ ના રખોપા કરનાર 100)    વંશ ચિન્હ/રાજ્ય ચિન્હ Coat of Arms