જવામર્દો મહેરો ની યશોગાથા -મણિયારો

Maniyaro Raas

મણિયારો રાસ

આ રાસ સૌરાષ્ટ્ર, ગુજરાત અને ભારત સહીત હવે તો લગભગ આખાયે વિશ્વમાં પ્રસિધ્ધ થયેલ છે. આ રાસ મહેર લોકોનો પરંપરાગત રાસ છે. જે ફક્ત પુરૂષો દ્વારા રમવામાં આવે છે. પોરબંદર અને આસપાસનાં બરડા તથા ઘેડ પંથકમાં, હોળી, સાતમ-આઠમ, નવરાત્રી તથા અન્ય કોઇ ધાર્મિક સામાજીક પ્રસંગે મણિયારો રાસ રમવામાં આવે છે. આ રાસ ડાંડીયા રાસ તરીકે કે ડાંડીયા વગર પણ વિવિધતા પૂર્વક રમાય છે. જો કે તેના દરેક વૈવિધ્યમાં જુસ્સો અને શોર્યનું એકસમાન દર્શન થાય છે. મણિયારો રાસ મોટાભાગે મહેર સમાજનો પારંપારીક પહેરવેશ, ચોરણી,આંગળી (કેડિયું) પહેરી અને રમાય છે. આ ચિત્રમાં યુવાનોએ ખભેથી જે રાતા રંગના પટ્ટા જેવું બાંધેલ છે તેને ફીંટીયો (વરફીંટીયો) કહે છે, જે મહેર વરરાજા માટે ફરજીયાત હોય છે. આ ચિત્રમાં રાસ રમતા યુવાનો એકજ સમયે ઠેક મારી અને હવામાં ઉડતા હોય તેમ જોવા મળે છે. આ પ્રકારનું ચિત્ર લેવું તે પણ સચોટ ટાઇમીંગ માગી લે છે.

(ફોટો: વિસાવાડા રાસ મંડળ, ફોટોગ્રાફર: શકિલ મુન્શી)
મહેર એકતા


Soldier on Horse
જવામર્દો મહેરો ની યશોગાથા -મણિયારો

અટંકી મેર છે એવા, જોરાળા સિંહના જેવા

માધવપુર જઈ માંગ્યો સુબે, કર પુજારી ની પાસ
વાત સુણી ને ઉઠીઓ વાઢેર, ભીમ શમો ભડ્દાસ….(1)

વદે જાકારો જામ વિદુ ને, જસો નગર થી જાય
બારોટ ને તેદી કોણ બચાવે, બાંધરે જાલી બાંય….(2)

કુંવર પછેડા માં રાહ કહે, મારે ઢાંક લેવું ધરાર
મરદ કાંધલ કે વાત મૂકી દે, હું મેર યુદ્ધે મરનાર….(3)

વડારે મુળુ વિરજે વંકો , મરદ મોઢો ઈ મેર
જામ સામો ઈ જંગ માં ખેલે, સિંહ ભાલે સમશેર….(4)

મોઢવાડા માં મર્દ પાક્યો, નરવીર જે નાથો નામ
જોરાળે તે ડી જામ ને દીધા, દંડ ના કેવા ડામ….(5)

મઢ લુંટેવા માતનો જેદી,સંધી આવ્યા એકસાથ
બળેજે જેતમાલ બાદુરે , ભાળ માંડ્યો ભારાથ….(6)

વાઘ બાલાની વીરતા જુઓ ,માથું પડ્યું ચોક્માઈ
ધળા ને ધમરોળતા ઈ તો , ધળ નદી લગ ધાઈ….(7)

કળાવટ તો કાળવે કીધી, ઓડેદરે અખ્યાત
નમાવી નવાબ ને (ઈતો), હજી ઉભો હયાત….(8)

લગનમાં ધંધુસર ના લાડા, વેરવા ગયાતા વીર
ગામ માટે તેદી ભીમશી ગજાળો, શહીદ થયો સુરવીર….(9)

“બારોટ ભૂપત”કે વીર બાદુરો, કેતા આવ્યા છે કામ,
લાડ લડાવ્યા મેર લાડા ને , હયે ધણેરી હામ….(10)

 

 

Posted in દુહા-છંદ, લોકગીત, શૌર્ય ગીત Tagged with: , , , , ,

આ પણ વાંચો...

1)    હિન્દ કી રાજપુતાનિયા થી… 2)    પાળીયા બોલે છે
3)    સૂર્ય પૂજા – ભલે ઊગ્યા ભાણ 4)    કાઠીયાવાડી છે
5)    હોથલ પદમણી – કાઠીયાવાડી દુહા 6)    અષાઢી બીજ
7)    કાઠીયાવાડી દુહા 8)    પશુધન અને તેની ઉપરની સોરઠીલોકોની મમતા
9)    સાચા સંતો માથે ભક્તિ કેરા મોલ 10)    ઊઠો
11)    ગઢ ફરતે ઘોર ઘમસાણ ગાજે 12)    ખમા ! ખમા ! લખ વાર
13)    વિદાય 14)    ચારણી નિસાણી છંદ
15)    કળાવંત કુળવંત કાઠીયાણી 16)    સિંહણ બચ્ચું
17)    સોરઠ રતનની ખાણ 18)    સોરઠ દેશ ન સંચર્યો
19)    ભા’ કુંભાજી – ગોંડલ 20)    ચારણી સાહિત્યમાં ઘોડાંનાં વિવિધ નામ
21)    બારાડી – લીલી નાઘેર પંથક 22)    ઝારાનું મયદાને જંગ
23)    સૂના સમદરની પાળે 24)    ઘેડ પંથક
25)    હાલો ને આપણા મલકમાં 26)    સંગાળશા શેઠ ને ચંગાવતી રાણી
27)    ગોંડલનું રાજગીત 28)    સૌરાષ્‍ટ્રના પાંચરત્‍નો
29)    વિર ચાંપરાજ વાળા 30)    સિંહ ચાલીસા
31)    જનેતાના દૂધમાં ભાગ 32)    કાગવાણી
33)    જનની જણ તો ભક્ત જણ જે 34)    હાલાજીતારા હાથ વખાણું
35)    હાલાજી મેરામણજી અજાણી 36)    સૌરાષ્ટ્ર ની ઓળખ સમા લોકડાયરા
37)    ધન્ય હો ધન્ય સૌરાષ્ટ્ર ધરણી 38)    નાથા ભાભા મોઢવાડિયા
39)    કુંતા અભિમન્યુને બાંધે અમ્મર રાખડી રે 40)    વીર રામવાળા
41)    કોઈનો લાડકવાયો 42)    ગોકુળ આવો ગિરધારી
43)    કાઠીયાવાડની કામિની 44)    કાઠીયાવાડી દુહા
45)    જય જય ગરવી ગુજરાત 46)    કાઠિઓએ કાઠીયાવાડ કીધો
47)    ભાગું તો મારી ભોમકા લાજે 48)    આપણું સૌરાષ્ટ્ર
49)    શહીદો ને કોટી કોટી વંદન 50)    ગુજરાતી લોકગીત
51)    ગજબ હાથે ગુજારીને 52)    મહાકાવ્ય
53)    વીર માંગડા વાળો 54)    પાંચાળ પંથક
55)    મા મને કોઈ દી સાંભરે નઇ 56)    મચ્છુકાંઠો
57)    ઓખામંડળ પરગણું 58)    ભાલબારું અને નળકાંઠો પંથક
59)    ઝાલાવાડ પરગણું 60)    છત્રીસ રાજપૂત શાખા અને તેના ગઢ
61)    સોન હલામણ 62)    ભોજા ભગત ના ચાબખા
63)    રૂપાળું ગામડું 64)    કાઠીયાવાડી દુહા
65)    આહિરના એંધાણ 66)    કસુંબો
67)    લોકસાહિત્ય 68)    કાઠીયાવાડી દુહા
69)    રાજિયાના સોરઠા 70)    રંગ રાજપુતા
71)    સોરઠની સાખીઓ 72)    નીડર ચારણનો દોહો
73)    ૧૪ વિદ્યા 74)    સોરઠ ના દુહા
75)    સોરઠી દુહો 76)    મચ્છુકાંઠો
77)    ક્ષત્રીયોની તલવાર નુ સાહિત્ય 78)    સોરઠદેશ સોહમણો
79)    દશાવતાર -દોહા 80)    મરદ કસુંબલ રંગ ચડે
81)    ગીર સાથે ગોઠડી 82)    મરદો મરવા તેગ ધરે
83)    ઊંચો ગઢ ગિરનાર 84)    મારા શાયર મેઘાણી
85)    દરબાર સાહેબશ્રી એભલ પટગીર 86)    કસુંબીનો રંગ
87)    રાંગમા ઘોડી શોભતી 88)    તલવારનો વારસદાર
89)    ઝૂલણ મોરલી વાગી રે 90)    નવ કહેજો!
91)    વીર જતીન્દ્રનાં સંભારણા 92)    બૂરા ક્યા?
93)    છેલ્લી પ્રાર્થના 94)    ભલી કાઠીયાવાડ
95)    ભીરુ 96)    મોતનાં કંકુ-ઘોળણ
97)    તરુણોનું મનોરાજ્ય 98)    ઝંખના
99)    એકબીજાને જીતશું રે ભાઈ 100)    માણેસ, તું મરોય