Farmer with his buffellow
લોકગીત

પશુધન અને તેની ઉપરની સોરઠીલોકોની મમતા

ઘોડાં, ભેસું, ઊંટ, ગાયો એ બધા સોરઠી લોકજીવનમાં એનો સંસ્કારફાળો કેટ્લો ભાતીગળ છે, અને કેટલે રોમાંચક અને સંવેદનકારક હતો, તે વખતે પશુધન કેવળ આર્થિક ધન નહોતું, પણ લલિતાઓર્મિઓનું ધન હતું, સાહસનું સાથી હતું, વાચાવિહોણુ તોયે વાતું કરનારુ હતું, અને કવિતાઓનું પ્રેરક હ્તું, ઘોડો એટ્લે જીવનના ત્રિવિધ સાફલ્યતા માંહેનુ એક સાફલ્ય : તિખ્ખા તુરગ ન માણિયા, ભડ સિર ખગ્ગ […]

Farmer Girl
ઉદારતાની વાતો

સોરઠ તારા વળતા પાણી

સોરઠની ધરાનું એક નાનું ગામ એમાં રહે ‘આપો ભોવન’, બાપદાદાના વારસા માં મળેલી ખેતીથી ઘર થોડું સમૃદ્ધ. બાલબચ્ચામાં બે દીકરી ને એક દીકરો ધરાવે. દીકરાને તો કે’દુનો રૂપિયા કમાવા શે’ર મોકલી દીધો હોય છે. અને એની બે દીકરીઓ માંની એક ૧૯ ની રેખા ને, ૧૬ ની રાધા બન્ને ખેતી કામમાં માહિર, બન્ને એકલી ગાડાજોડી ને […]

Gulf of Khambhat
ઈતિહાસ

ઉંદસરવૈયા અને બાબરિયાવાડ પંથક

બાબરિયાવાડ પંથક બાબરિયાવાડ એ દરિયાકાંઠા ઉપર ગોહિલવાડ અને સોરઠ એ બેની વચ્ચે આવેલો પંથક છે. એનું ક્ષેત્રફળ ૫૦૦ ચો.માઈલનું ગણાય છે. બાબરિયા રાજપૂતો ઉપરથી આ પરગણાનું નામ પડયાનું ‘કાઠિયાવાડ સર્વસંગ્રહ’માં નોંધાયું છે. તેમાં ઘણાં નાના સંસ્થાનો તથા જંજિરાના હબસી રાજવીનું જાફરાબાદ પણ છે. બાબરિયાવાડ હાલમાં સોરઠમાં ભળી ગયેલું છે. ઉંદસરવૈયા ગોહિલવાડને અડીને ઉંદસરવૈયા પરગણું આવેલું […]

Kul Deepak
કલાકારો અને હસ્તીઓ

ગોકુલદાસ રાયચુરા

કવિ, નવલકથાકાર, વાર્તાકાર, લોકસાહિત્યના સંશોધક-સંપાદક રાયચુરા ગોકુલદાસ દ્વારકાદાસ, ‘દાલચીવડા’, ‘રસિક ચતુર’ (૧૮૯૦, ૧૯૫૧) જન્મ સોરઠના બાલાગામમાં. વાર્તાકાર પિતાનો સંસ્કારવારસો. મુંબઈમાં શૅરબજારનો ધંધો. પોતે નક્કી કર્યા પ્રમાણે બત્રીસમેં વર્ષે ધંધાકીય કામકાજ છોડીને સાહિત્યને જ વ્યવસાયનું ક્ષેત્ર બનાવ્યું. એમના કાવ્યસંગ્રહ ‘નવનીત’ (૧૯૨૧)નાં કેટલાંક કાવ્યોમાં દલપતરામની પ્રાકૃત બોધક શૈલી છે, તો કેટલાંકમાં લોકગીતની ફોરમ છે. ‘રસિયાના રાસ’ તથા […]

Girnaar Mountain Junagadh
દુહા-છંદ

સોરઠ દેશ ન સંચર્યો

સોરઠ દેશ ન સંચર્યો, ન ચડયો ગઢ ગિરનાર; ન નાહ્યો દામો-રેવતી, અફળ ગયો અવતાર. સોરઠ શુરો ન સરજિયો, ન ચડયો ગઢ ગિરનાર; ન નાહ્યો ગંગા-ગોમતી, એનો એળે ગયો અવતાર.

Beautiful Barda Hill
ઈતિહાસ દુહા-છંદ

બારાડી – લીલી નાઘેર પંથક

બારાડી પંથક હાલારની દક્ષિણે બરડા ડુંગરનો વિસ્તાર બરડો કે બારાડી પંથકના નામે ઓળખાય છે. જૂના વખતમાં એનું ક્ષેત્રફળ ૫૦૦ ચો.માઈલ હોવાનું ‘કાઠિયાવાડ સર્વસંગ્રહ’માં નોંધાયું છે. એ પ્રદેશ જૂના કાળમાં જેઠવા રાજપૂતોના તાબામાં હતો. ત્યારબાદ સોરઠમાં ભેળવી દેવાયો. બરડા પંથકના જુવાન નરનારીઓ, ગાયો, ભેંસો, ઘી અને પથરા પણ વખણાય છે. એની વાત આ દુહા કરે છેઃ […]

Kathiyawadi Thali
મનોરંજન

કાઠીયાવાડી ભોજન

કાઠયાવાડી ભોજન જેવુ અન્ય એકેય ભોજન નથી. કદાચ તમે આ વાત ધ્યાન માં લીધી હોય કે ના હોય પણ ૧૦૦% સાચી વાત છે કે તમે ગુજરાત માં સૌરાષ્ટ્ર ને બાદ કરતા કોઈ પણ અન્ય પ્રાંત માં હાઇવે કે શહેર માં જ્યાં પણ ગુજરાતી જમવાનું મળતું હશે તે હોટેલ ના નામ કે મેનુ માં ગુજરાતી જમવાનું […]

Coffee Farm Kutiyana
મનોરંજન

કાઠીયાવાડમાં કોફીની સાહસિક ખેતી

બ્રાઝિલ, ફ્રાન્સની જેમ ઘેડ પંથકમાં પણ કોફીનું વાવેતર, કુતિયાણા પંથકના છત્રાવા ગામના અરજણ ભાઈ ભોગેસરાએ પોતાના ખેતરમાં ૧પ વીઘા જેટલી જગ્યામાં કોફીના વાવેતરનો પ્રયોગ કર્યો ખેડૂતોની નવી પેઢીની નવા વાવેતર તરફ પહેલ કુદરત પણ મહેરબાન થતા વીઘે બે ખાંડીનો ઉતારો સૌરાષ્ટ્ર, સોરઠના ખેડૂતો મહેનતું અને હવે તો સાહસિક બની ગયા છે. નવા નવા અખતરા અને […]

Lion Painting
દુહા-છંદ

સિંહ ચાલીસા

શક્તિપુંજ સમ દેહ ભયો, ભર્યો શૌર્ય માર્તંડ સૃષ્ટિ સઘળી સ્તબ્ધ ભયી, ભયી તવ ત્રાડ પ્રચંડ રક્ષક તું રેવતાચલનો, નિજ તવ ઉત્તુંગ સ્થાન સ્મરતા શૌર્ય નિપજે જેહી ઉપજાવે સ્વમાન જય જય જય સિંહ શૌર્ય સહસ્ત્રા નિશિત દંત, નખ, ત્રાડ હી શસ્ત્રા [1] કરભીર ગિર અદ્રીએ શોભે તુજ દર્શથી ત્રિલોક થોભે [2] સુરાષ્ટ્રે ગિર વસતો તું છે […]