વિદાય

Zaverchand Meghani

અમારે ઘર હતાં, વ્હાલાં હતાં, ભાંડુ હતાં, ને
પિતાની છાંય લીલી, ગોદ માતાની હતીયે;
ગભૂડી બ્હેનના આંસુભીના હૈયાહિંચોળે
અમારાં નેન ઊનાં ઝંપતાં આરામઝોલે.

બધી માયા-મહોબ્બત પીસતાં વર્ષો વીતેલાં,
કલેજાં ફૂલનાં, અંગાર સમ કરવાં પડેલાં:
ઉખેડ્યા જે ઘડી છાતી થકી નિઃશ્વાસ છેલ્લા,
અમારે રોમેરોમેથી વહ્યા’તા રક્તરેલા.

સમય નો’તો પ્રિયાને ગોદ લૈ આલિંગવાનો,
સમય નો’તો શિશુના ગાલ પણ પંપાળવાનો;
સમય નવ માવડીને એટલું કહેતાં જવાનો:
‘ટપકતા આંસુને, ઓ મા! સમજજો બાળ નાનો.’

અહોહો ! ક્યાં સુધી પાછળ અમારી આવતી’તી
વતનની પ્રીતડી ! મીઠે સ્વરે સમજાવતી’તી;
ગળામાં હાથ નાખી ગાલ રાતા ચૂમતી’તી,
‘વળો પાછા !’ વદીને વ્યર્થ વલવલતી જતી’તી.

બિરાદર નૌજવાં ! અમ રાહથી છો દૂર રે’જે;
અમોને પંથભૂલેલા ભલે તું માની લેજે;
કદી જો હમદિલી આવે, ભલે નાદાન કે’જે;
‘બિચારા’ ક્‌હૈશ ના- લાખો ભલે ધિક્કાર દેજે!

ઓ દોસ્તો ! દરગુજર દેજો દીવાના બાંધવોને;
સબૂરી ક્યાંય દીઠી છે કલેજે આશકોને ?
ઇલે શું શું જલે – દેખાડીએ દિલઆહ કોને?
અમારી બેવકૂફીયે કદી સંભારશોને?

અગર બહેતર, ભૂલી જાજો અમારી યાદ ફાની !
બૂરી યાદે દૂભવજો ના સુખી તમ જિન્દગાની;
કદી સ્વાધીનતા આવે, વિનંતી, ભાઈ, છાની:
અમોનેય સ્મરી લેજો જરી, પળ એક નાની !
[૧૯૩૦]

ઝવેરચંદ મેઘાણી
-સિંધુડો

Posted in ગીત-કવિતા-બાળગીતો-હાલરડાં, લોકગીત, શૌર્ય ગીત Tagged with: ,

આ પણ વાંચો...

1)    હિન્દ કી રાજપુતાનિયા થી… 2)    આદર્શ માતા
3)    કવિતા -કવિ દાદ 4)    કાઠીયાવાડી છે
5)    પશુધન અને તેની ઉપરની સોરઠીલોકોની મમતા 6)    ઊઠો
7)    ભોમિયા વિના મારે 8)    ગઢ ફરતે ઘોર ઘમસાણ ગાજે
9)    ખમા ! ખમા ! લખ વાર 10)    ઝૂલો ઝૂલો પારણીયામાં લાલ છે
11)    ઝારાનું મયદાને જંગ 12)    સૂના સમદરની પાળે
13)    આરઝી હકૂમત 14)    હાલો ને આપણા મલકમાં
15)    સંગાળશા શેઠ ને ચંગાવતી રાણી 16)    ગોંડલનું રાજગીત
17)    ગોપાલ મારો પારણીયે ઝુલે રે 18)    જનેતાના દૂધમાં ભાગ
19)    કાગવાણી 20)    ઉઘાડી રાખજો બારી
21)    દીકરો મારો લાડકવાયો 22)    હાલાજીતારા હાથ વખાણું
23)    હાલાજી મેરામણજી અજાણી 24)    સ્વતંત્રતાની મીઠાશ
25)    ધન્ય હો ધન્ય સૌરાષ્ટ્ર ધરણી 26)    મારે ઘેર આવજે બે’ની
27)    કુંતા અભિમન્યુને બાંધે અમ્મર રાખડી રે 28)    કોઈનો લાડકવાયો
29)    ગોકુળ આવો ગિરધારી 30)    જય જય ગરવી ગુજરાત
31)    જાવ ! હજી ફાસ્ટફૂડ ખાવ 32)    ભાગું તો મારી ભોમકા લાજે
33)    જવામર્દો મહેરો ની યશોગાથા -મણિયારો 34)    કેસર કેરી
35)    ગુજરાતી લોકગીત 36)    મહાકાવ્ય
37)    મા મને કોઈ દી સાંભરે નઇ 38)    રૂપાળું ગામડું
39)    નદી રૂપાળી નખરાળી 40)    મારા કેસરભીના કંથ
41)    દશાવતાર -દોહા 42)    મરદ કસુંબલ રંગ ચડે
43)    ગિરનાર સાદ પાડે 44)    વારતા રે વારતા
45)    મહાજાતિ ગુજરાતી 46)    કસુંબીનો રંગ
47)    રાંગમા ઘોડી શોભતી 48)    તલવારનો વારસદાર
49)    ઝૂલણ મોરલી વાગી રે 50)    નવ કહેજો!
51)    વીર જતીન્દ્રનાં સંભારણા 52)    બૂરા ક્યા?
53)    છેલ છબીલો ગુજરાતી 54)    છેલ્લી પ્રાર્થના
55)    યજ્ઞ-ધૂપ 56)    ભીરુ
57)    મોતનાં કંકુ-ઘોળણ 58)    તરુણોનું મનોરાજ્ય
59)    ઝંખના 60)    એકબીજાને જીતશું રે ભાઈ
61)    માણેસ, તું મરોય 62)    ચાંદો ઊગ્યો ચોકમાં ઘાયલ
63)    કાલ જાગે 64)    આપણા મલકના માયાળુ માનવી
65)    ધન્ય ધન્ય સૌરાષ્ટ્ર ધરા 66)    મોરબીની વાણિયણ
67)    તારી બાંકી રે પાઘલડી નું ફૂમતુ રે 68)    કવિ તને કેમ ગમે
69)    વટ રાખવો પડે 70)    હાલોને જાયેં સોનુંરે વીણવા
71)    ગામડાનો ગુણાકાર 72)    અમ દેશની એ આર્ય રમણી
73)    કે મીઠો માંનો રોટલો 74)    ધન્ય સોરઠ ભોમકા
75)    આજનો ચાંદલિયો 76)    ઇંધણા વીણવા ગઇ’તી મોરી સૈયર
77)    હું સોરઠી કાઠી 78)    ઝૂલણા છંદ
79)    અમરલોકથી આવ્ય અમારા શાયર 80)    સૌરાષ્ટ્રની ૧૭૦ જેટલી ભિન્ન ભિન્ન જ્ઞાતિ
81)    ક્ષત્રિય, તારો પડકાર 82)    કાઠી ભડ કહેવાય
83)    દેવાયત પંડિતની આગમવાણી 84)    સત નિર્વાણ ફાઉન્ડેશન
85)    પાપ તારું પરકાશ જાડેજા 86)    મન મોર બની થનગાટ કરે
87)    ગાંધીને પગલે તું ચાલીશ ને ગુજરાત? 88)    ઘડવૈયા મારે ઠાકોરજી નથી થાવું
89)    ચારણ કન્યા 90)    રૂડી ને રંગીલી
91)    આવકારો મીઠો આપજે રે 92)    રંગીલા રાજકોટ નું રંગીલું ગીત
93)    મારો હેલો સાંભળો 94)    જનનીની જોડ સખી!
95)    અમે અમદાવાદી 96)    શિવાજીનું હાલરડું
97)    તમે મારાં દેવનાં દીધેલ છો 98)    સૌરાષ્ટ્રમાં ગવાતું એક હાલરડું
99)    હાં…હાં હાલાં -હાલરડું