કહેવતો એટલે સત્યનો નીચોડ

Ghed People

ચિતળમાં ન દેવી દીકરી, શેડુભારમાં ન દેવો ઢાંઢો;
અમરેલીમાં વરાવવો ન છોકરો, ભલે રિયે વાંઢો..!!

ઉપરનો દુહો વાંચીને હસતા નહિ કે એને સામાન્ય જોડકણું ધારી લઇને આડી નજર ફેરવી જતા નહિ. સામાન્ય લાગતા આ દુહામા જનસમાજે તે તે સ્થાનની વિશિષ્ટ પરિસ્થિતિ મૂકિ દિધિ છે. ઉચ્ચવર્ગની પેઠે એને પોતાની વાત કહેવામાટે આલંકારિક ભાષા મા વાત નથી કહેવી પડતી.

દુહાનો મર્માર્થ આમ છે;

૧) ચિતળમા ન દેવી દીકરી-

=> ચિતળ ગામની વાડી ઓ ગામથી લગભગ ત્રણ ચાર માઇલ દુર છે. આથી ત્યાંની વહુવારુએ એટ્લે દુર ભાત દેવા જાવુ પડે; વાડીઓથી ચારો અને રજકાના ભારા લાવવા પડે. વજન ઉચકીને ઘર ભેગુ થતા રાત પડી જાય અને ઘરકામ પણ બાકી રહિ જાય. માટે વડીલો એ દીકરી ના ભવિષ્ય માટેની ચિંતા અને ચોકસાઇ માટેનુ કહ્યુ છે.

૨) શેડુભારમાં ન દેવો ઢાંઢો-

=> શેડુભારમાં બારેય માસ વાડીઓ ચાલતી હોય્ છે ઉપરાંત ગામનુ પાણીતળ ખોટું હોઇ વાડીઓનાં તાણ(પૈયાં) ઘણા લાંબા છે. બારેય માસ કોસ ખેંચવાના બોજ થી બળદ બે-ત્રણ વરસમાં તો ઉતરી જાય, એટલે શેડુભારમાં ઢાંઢો ન દેવાનુ લોકો કહે છે.

૩) અમરેલીમાં વરાવવો ન છોકરો, ભલે રિયે વાંઢો..!!

=> અમરેલી વડોદરા રાજ્યનુ ગામ ગણાતું, વડોદરામાં ફરજિયાત શિક્ષણ હોઇ છોકરી પણ ભણેલી હોય; જ્યારે આજુબાજુ ના પ્રદેશ્મા તો એવો કોઇ પ્રબંધ ન હોવાથી સૌ અભણ હોય.
અમરેલી મા છોકરો પરણાવે તો ઘરમાં ભણેલ વહુ આવે, સાસુ-સસરાના હિસાબ લે, કાંઇ થતાં પિયર કાગળ લખવાની ધમકી આપે અને અભણ પતિને અબૂધ જેવો ગણીને મનમાં યે ન લે. પરિણામે ઘરમાં અનેક બખેડા થાય.
આ દુહામાં ગાયકવાડ સરકારની ફરજિયાત કેળવણીનો ઉલ્લેખ છે.

Posted in ઈતિહાસ Tagged with: , , , ,

આ પણ વાંચો...

1)    વત્સરાજ સોલંકી -વાછરા દાદા 2)    જેસાજી જેઠવા ડાડા ની શૌર્ય કથા
3)    વીર યોદ્ધા – નાથા મોઢવાડિયા 4)    રાણપુરની સતીઓ
5)    ઝાલાવાડ ની ખાનદાની 6)    શ્રી શીતળા માતાજી મંદિર -કાલાવડ
7)    મુળુ માણેક અને પાંચ પાળિયા 8)    વીર મોખડાજી ગોહિલ
9)    જગાવાળા અને સંગ્રામસિંહ 10)    આનાથી મોટી કઈ વાત હોઈ શકે!
11)    महर्षि कणाद 12)    જોગીદાસ ખુમાણની આબરૂ
13)    ઉંદસરવૈયા અને બાબરિયાવાડ પંથક 14)    આહીર જ્ઞાતિ ઈતિહાસ
15)    મોટપ 16)    ગોહિલવાડ
17)    ગુજરાતના-જોવાલાયક સ્થળોમાં -વાંકાનેર 18)    લીરબાઈ
19)    રબારી જાતિનો ઇતિહાસ 20)    શ્રી ચામુંડા માતાજી -ઉંચા કોટડા
21)    કલાપી તીર્થ સંગ્રહાલય 22)    વાંકાનેર
23)    ભા’ કુંભાજી – ગોંડલ 24)    બારાડી – લીલી નાઘેર પંથક
25)    ભૂપત બહારવટિયો 26)    બ્રહ્મભટ્ટ બારોટ
27)    ગોરખનાથ જન્મકથા 28)    મહેમાનગતિ
29)    હૈયા કેરાં હેતની સરવાણી 30)    આરઝી હકૂમત
31)    ઘેડ પંથક 32)    ગોંડલ રજવાડા ની રાજવી ગાડીઓ
33)    બારોટો ની વહી -ચોપડા 34)    ચારણ જ્ઞાતિનો ઇતિહાસ
35)    ગોરખનાથ 36)    ડુબી ગયેલ દ્વારકા
37)    સર પ્રભાશંકર પટ્ટણી 38)    સર પટ્ટણીનું જીવનઃ પ્રેરણાનો અખંડ સ્‍ત્રોત
39)    લોકમેળાની ગઈકાલ અને આજ 40)    ઓખા બંદર
41)    વિર ચાંપરાજ વાળા 42)    જનેતાના દૂધમાં ભાગ
43)    જુનાગઢને જાણો 44)    કથાનિધિ ગિરનાર
45)    સતી રાણકદેવી 46)    ભુલાઈ ગયેલી પત્ર લખવાની પરંપરા
47)    શ્રી રાણી માં શ્રી રૂડી માં 48)    જેસોજી-વેજોજી
49)    જનની જણ તો ભક્ત જણ જે 50)    જોગીદાસ ખુમાણ
51)    સત નો આધાર -સતાધાર 52)    હરસિદ્ધમાતા મંદિર -જામનગર
53)    હાલાજી મેરામણજી અજાણી 54)    મોડ૫૨નો કિલ્લો
55)    દેપાળદે 56)    આનું નામ તે ધણી
57)    મહેર શુરવીર શહીદ નાગાજણ સિસોદિયા 58)    રા’ખેંગાર વાવ જુનાગઢ
59)    જાંબુર ગીર 60)    ખોડીયારમાં નું પ્રાગટ્ય
61)    મુક્તાનંદ સ્વામી 62)    ઘોડાખરા હિંદુ પીર
63)    સૌરાષ્ટ્રની ઐતિહાસિક -અડી કડી વાવ 64)    ગિરનાર
65)    ત્રાગા ના પાળીયા 66)    નાથા ભાભા મોઢવાડિયા
67)    પીરમબેટ -ભાવનગર જીલ્લો 68)    ગિરનાર
69)    ઐતિહાસિક જીલ્લો -અમરેલી 70)    વિર દેવાયત બોદર
71)    રાષ્ટ્રીય શાયર ઝવેરચંદ મેઘાણી 72)    મેર જ્ઞાતિ
73)    માધવપુર ઘેડ 74)    અણનમ માથા
75)    કલાપી 76)    મહાભારત
77)    ચાલો તરણેતરના મેળે 78)    ઉપરકોટ કિલ્લો -જુનાગઢ
79)    તુલસીશ્યામ 80)    મણી(વાઘ) મંદિર -મોરબી
81)    પરબ ધામ -પરબ વાવડી, જુનાગઢ 82)    સૌરાષ્ટ્ર અથવા સોરઠ કે કાઠીયાવાડ
83)    સોમનાથ મંદિર 84)    સ્વામી ધર્મજીવનદાસજી અને ચૈતન્ય મંદિર
85)    જલા સો અલ્લા 86)    હમીરજી ગોહિલની વાત
87)    વીર યોધ્ધા હમીરજી ગોહિલ 88)    કનકાઇ માતાજી -ગીર
89)    મોંઘામૂલો માનવી -મેઘાણી 90)    અગ્નિકુળ રાજપૂતો નું જન્મ સ્થળ
91)    શહીદો ને કોટી કોટી વંદન 92)    લાઠી-તલવાર દાવ
93)    રાજકોટ અને લાઠી 94)    સંગીત કળા અને પ્રેમાનંદ સ્વામી
95)    રા’ ના રખોપા કરનાર 96)    વંશ ચિન્હ/રાજ્ય ચિન્હ Coat of Arms
97)    23 માર્ચ, શહીદ દિવસ 98)    વીર માંગડા વાળો
99)    મોજીલા મામા 100)    કાઠી અને કાઠીયાવાડ