કામિકા એકાદશી

કામિકા એકાદશી – અષાઢ માસની કૃષ્ણ પક્ષની પાવન એકાદશી

હિન્દુ ધર્મમાં એકાદશીનું વિશેષ મહત્વ છે. દરેક એકાદશી અલગ-અલગ દેવીદેવતાઓને સમર્પિત હોય છે અને તેમના પવિત્ર વ્રતો અને કથાઓ દ્વારા ભક્તજનોને આધ્યાત્મિક ઉન્નતિ તથા પાપમુક્તિ મળે છે. આવી જ એક પવિત્ર તિથિ છે – કામિકા એકાદશી, જે અષાઢ માસના કૃષ્ણ પક્ષમાં આવે છે.

કથા પરિચય

કુંતીપુત્ર ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને પૂછ્યું કે દેવશયની એકાદશી વિષે મેં સાંભળ્યું, હવે કૃપા કરીને મને અષાઢ માસની કૃષ્ણ પક્ષની એકાદશી વિષે કહો – તેનું નામ શું છે? તેની વિધિ શું છે અને તેમાં કયા દેવતાની પૂજા થાય છે?

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે ઉત્તર આપતાં કહ્યું કે – “હે રાજન! હવે હું તમને જે કથા સંભળાવવા જઈ રહ્યો છું તે ભીષ્મ પિતામહે નારદજીને કહી હતી.”

કામિકા એકાદશી નું મહત્વ

ભીષ્મ પિતામહે જણાવ્યું હતું કે આ એકાદશીનું નામ કામિકા એકાદશી છે. ફક્ત તેની કથા સાંભળવાથી જ વાજપેય યજ્ઞ જેટલું પુણ્ય ફળ મળે છે. આ દિવસે શંખ, ચક્ર અને ગદાધારી ભગવાન વિષ્ણુની ભક્તિથી પૂજા કરવામાં આવે છે. ધૂપ, દીપ અને નૈવેધથી વિષ્ણુ ભગવાન pleased થાય છે અને ગંગા સ્નાન કરતા પણ વધુ પુણ્ય આપે છે.

તીર્થસ્નાન કરતા વધુ પુણ્ય

• કેદાર અને કુરુક્ષેત્રમાં ગ્રહણ સમયે સ્નાન કરવાથી જે પુણ્ય મળે છે, તે પણ વિષ્ણુ પૂજન કરતા ઓછું છે.
• ગોદાવરી નદીમાં સિંહ રાશિ દરમિયાન સ્નાન કરવાનું જે મહત્ત્વ છે, તેનાથી પણ કામિકા એકાદશી વધુ શુભફળદાયી છે.
• વ્યતિપાત યોગમાં ગંડકી નદીમાં સ્નાન કરતાં પણ કામિકા એકાદશીનું વ્રત શ્રેષ્ઠ છે.

કેવી રીતે કરવું વ્રત?

જે ભક્તો પૂજન કરવા માટે સક્ષમ નથી, તેમણે પણ શ્રદ્ધાપૂર્વક કામિકા એકાદશીનું વ્રત કરવું જ જોઈએ.
વિષ્ણુ ભગવાનની ભક્તિ તથા આ વ્રત કરવાથી…

• સર્વ દેવો, નાગો, કિન્નરો અને પિતૃઓની કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે
• પાપોમાં ફસાયેલા જીવો માટે પાપમુક્તિનો શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે
• યમરાજ કે નરકના દર્શનથી મુક્તિ મળે છે
• રાત્રિ જાગરણ કરવાથી કુયોગોની નથી
• સ્વર્ગપ્રાપ્તિ સુનિશ્ચિત થાય છે

તુલસી પૂજનનું વિશેષ મહત્વ

વિષ્ણુ ભગવાન તુલસીદળ દ્વારા કરેલી પૂજાથી અતિપ્રસન્ન થાય છે.
તુલસીદળનો સ્પર્શ પણ મનુષ્યને પવિત્ર બનાવે છે અને પાપ નાશ કરે છે.
તુલસી પાણીથી સિંચન કરવાથી યમ યાતનાથી મુક્તિ મળે છે.

• તુલસીદળથી પૂજા કરવાનું ફળ 1 ભાર સોનાં અને 4 ભાર ચાંદીના દાન જેટલું છે.
• તુલસી દર્શનથી પાપ નાશ થાય છે
• તુલસી સ્પર્શથી શુદ્ધિ મળે છે
• તુલસી જળસિંચનથી યમ યાતનાનું નિવારણ થાય છે

દીપદાનનું મહાત્મ્ય

• જે વ્યક્તિ ભગવાન સામે ઘી કે તેલનો દીપ પ્રગટાવે છે, તેને સૂર્યલોકમાં સહસ્ત્ર દીપકના પ્રકાશ જેટલું પુણ્ય મળે છે.
• દેવતા પણ તે ભક્તના પિતૃઓને સ્વર્ગલોકમાં અમૃતપાન કરાવે છે.
• ચિત્રગુપ્ત પણ આ વ્રત તથા જાગરણના પુણ્યને ગણવામાં અસમર્થ બને છે!

નિષ્કર્ષ

કામિકા એકાદશીનું વ્રત માત્ર વિધિપૂર્વક કરવાનું પાવન કર્મ નથી, પણ એક આધ્યાત્મિક યાત્રા છે જે ભક્તને ભવસાગરથી પાર ઉતારે છે.
શાસ્ત્રોમાં જણાવ્યા મુજબ, આ એકાદશી મનુષ્યના તમામ દુઃખોનો અંત લાવે છે અને અંતે તેને દૈવી સુખ, પુણ્ય તથા મુક્તિ આપે છે.

|| ઓમ નમો ભગવતે વસુદેવાય ||
|| હરિના નામમાં જ છે મોક્ષનો માર્ગ ||