તહેવારો આવે છે ને જાય છે, પણ તેને ધામધૂમ થી ઉજવવા શું આપણી પાસે સમય નથી??

ક્યારેક મિત્રો ફોન પર મળતા, ને હાય હેલો પૂછતા, પણ મિત્રો ને મળવા માટે શું આપણી પાસે સમય નથી??

ઓફીસ થી ઘરે આવતા પગ જરૂર લાંબા કરતા, પણ બાળકો સાથે રમવા માટે શું આપણી પાસે સમય નથી??

ખરેખર તો સમય નો સાથ છે અને તમારા જેવા સ્નેહીજનો સાથે નો સંબધ મળ્યો છે, તો શું એ સંબંધ જાળવવા આપણી પાસે સમય નથી??

સમય નું ચક્ર તો બધા માટે એક સરખું હોય છે તો શું આપણી પાસેજ સમય નથી??

Posted in મનોરંજન

Prachi no Piplo
(फोटो प्राची का अति पवित्र पिप्पल के पेड़ का है. जहां तर्पण व श्राद्ध के बाद पितृओ को पानी अर्पित कीया जाता है )

प्रभाष क्षेत्र में स्थित प्राची महातिर्थ पितृ श्राद्ध के लीये प्रख्यात है.
सोमनाथ से २० कीमी दुर प्राची वेरावल-कोडीनार हाइ वे पर ही है.
यहां सरस्वति नदी प्रस्तुत रुप से पुर्व की और बह रही है ,जो बहोत दुर्ल्लभ बी माना जाता है.

कुरुक्षेत्र के युद्ध में कौरवो और अन्य स्नेहीओ को मारने के बाद उसके पितृऋण के लीये यहां अर्जुन ने पितृ तर्पण कीया था.

माता कुंती के श्राप से यदु वंश का अंत हो चुका था.
भगवान श्री कृष्ण ने यदु वंश का श्राद्ध भी यहां कीया था.

एसा माना जाता है की पितृ का वास पिप्पल के पेड़ में होता है.
फोटो में दिखाया हुआ पिप्पल का पेड़ अति प्राचीन माना जाता है.
यह पेड़ पर ही श्राद्ध के बाद पानी पीलाया होगा एसी मान्यता है.

इस लीये पितृश्राद्ध के लीये यह स्थल बहोत पवित्र माना जाता है.
स्थानीक में लोगो के द्वारा कहा जाता है की १०० बार काशी जाने पर जितना पुण्य मीलता है उतना १ बार प्राची आने से मीलता है.

પ્રાચી (તા. સુત્રાપાડા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જૂનાગઢ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સુત્રાપાડા તાલુકામાં આવેલું એક મહત્વનું ગામ છે. પ્રાચી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ગોરપદુ(બ્રાહ્મણ દ્વારા થતુ કાર્ય), ખેતી, ખેતમજુરી, તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમા બહુ જાણીતુ માધવરાયજી નું મંદિર આવેલુ છે. ત્યાં પ્રાચીન પીપળો આવેલો છે. આ પીપળાને મોક્ષ પીપળો પણ કહેવાય છે. અહીં હિંદુ ધર્મમાં આસ્થા ધરાવતા લોકો વિવિધ ધાર્મિક અનુષ્ઠાનો અને પિતૃકાર્ય અર્થે આવે છે.

પ્રાચી ગામ પર એક કહેવત છે કે:

“સો વાર કાશી એટલે એક વાર પ્રાચી”

Posted in ઈતિહાસ, મંદિરો - યાત્રા ધામ, શહેરો અને ગામડાઓ Tagged with: , , , ,

હાલોને જાયેં સોનુંરે વીણવા
વગડે છે છાબું વેરી રે લોલ,
ધરતીના કાપડાની લીલી અતલસ છે,
સોનલ બુટ્ટે ઘેરી રે લોલ.
લીલાં મખમલિયા આવળને પાંદડે,
પીળાં પીળાં ફૂલ જાય ઝોલે રે લોલ.
આવી અડપલું કરતો જ્યાં વાયરો,
હસી હસી મીઠડું ડોલે રે લોલ.
વગડાનાં ફૂલની વેણી બનાવીએ,
નહીં રે ખરચો કે નહીં ખોટજી રે.
આવળ ને કેરડા ને અરણી,
સરસડા દેખે આંખ્યું ને હસે હોઠજી રે લોલ.
– કવિ મીન પિયાસી

Maldhari in Girખરેખર તો કવિ મીન પિયાસી ઉર્ફે દીનકરરાય કેશવલાલ વૈધ્ય વ્યવસાયે વૈધ્ય હતા. તેમણે જંગલમાં થતા આવળના છોડને કેવી સુંદર રીતે નવાજયો છે. આપણને તો આ આવળ, કેરડાં, અરણી કે સરસડા શું છે તેનો પૂરો ખ્યાલ પણ નથી. આવળના છોડને સોનામુખી જેવાં પાંચ પાંખડીવાળાં ફૂલ થાય છે. તેને પરડા થાય છે તે પરડાને વાટીને પાણીમાં નાખી શેક કરવાથી સાધાનો દુખાવો દૂર કરે છે. બળદ થાકી જતા ત્યારે અમે આવળનાં ફૂલના લાડુ ખવડાવતા. ચામડાં રંગવામાં આવળની છાલ વપરાતી. આખી દુનિયામાં સૌરાષ્ટ્રથી નિકાસ થતી. મીન પિયાસીની કવિતામાં સરસડાંનો ઉલ્લેખ છે. સાપનું ઝેર ઉતારવા અને આંખ દુ:ખતી હોય તો સરસડાંનો લેપ કરાતો. કંઠમાળમાં સરસડાં દવાનું કામ કરતાં.

કેરડાનું અથાણું સાવ મફતમાં મળતું. કાવ્યમાં અરણીનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. તે અરણી સંધિવાના રોગમાં દવા તરીકે કામ કરતી. અરણીનાં બે લાકડાંને ઘસીને અગ્નિ પ્રગટાવાતો અને અસલના યજ્ઞોમાં અરણીનાં કાષ્ટોથી પ્રગટ થતો અગ્નિ જ બ્રાહ્નણો યજ્ઞમાં ઉપયોગમાં લેતા. વાઘનું ઝેર અરણી ઉતારતી. મીન પિયાસીનો કાવ્યસંગ્રહ ‘‘ગુલછડી અને જુઈ’’ ખરીદીને જરૂર વાંચજો.

એ સમયના કવિ ધરતીની વનસ્પતિ અને જનાવરો સાથે કેટલા જોડાયેલા હતા, તેની જાણ થશે. આજે સૌરાષ્ટ્રના ચારણો અને બારોટોનાં નામ લખીને અમે આ દેવીપુત્રો પ્રત્યેનું ઋણ ચૂકવીશું. ચારણો ઉપર સરસ્વતીના ચારેય હાથ રહેતા. હેમુ ગઢવી, કવિ દુલા કાગ, ભીખુદાન ગઢવી, જિતુદાન ગઢવી, રામભાઈ કાગ, પ્રવીણદાન ગઢવી, મનુભાઈ ગઢવી, કવિ દાદ, તખતદાન ગઢવી, કાર્ટુનિસ્ટ દેવ ગઢવી, ભારતી કૂંચાલા, નિર્મળ ઉધાસ, પંકજ ઉધાસ, મનહર ઉધાસ અને મનોજ બારોટ આ બધાંએ સૌરાષ્ટ્ર જ નહીં પણ આખા ગુજરાતના લોકસાહિત્યને ધબકતું રાખ્યું છે.

Posted in કલાકારો અને હસ્તીઓ, ગીત-કવિતા-બાળગીતો-હાલરડાં Tagged with: , ,
Devidas Bapu nu Parab

ઈસુ સનના ૧૮માં સૈકાના સમય પ્રવાહો સૌરાષ્‍ટ્ર માટે કપરા પસાર થયાનું ઈતિહાસકારો નોંધે છે.

આ સમયે પ્રર્વતેલા દુષ્‍કાળથી કચ્‍છ અને સિંધમાંથી દુકાળગ્રસ્‍ત માનવ સમુદાય સૌરાષ્‍ટ્રમાં ઉતરી પડેલો અને ભુખ તરસ સંતોષવા ચારે તરફ ફરતો રહેતો. વારંવાર પડેલી કુદરતી આફતોના આ કપરા સમયમાં સોરઠના અનેક સંતોએ પોતાના સ્‍થાન અમર કર્યા છે અને દરેક માનવીને એક સરખો ગણી, નાતજાતના ભેદભાવ ન રાખવા, ભૂખ્‍યાને આશરો અને રોટલો આપવાનો, માનવીના સેવા ધર્મનું અનુકરણ કરવાનો સંદેશો આપી ગયા છે.
જલારામ ભગતનું વીરપુર, ગીગા ભગતનું સતાધાર અને દેવીદાસ ભગતનું પરબ માનવ સેવાનો સંદેશો આપતા જાગતા સ્‍થાન છે. જે પાપને નિવારે છે, હિતની યોજના કરે છે, ગુણોને પ્રકટ કરી પ્રકાશ આપે છે, આપદ્ વેળાએ આશરો અને સહાય કરે છે આવા દૈવી ગુણોવાળા માનવને આપણે સંતો કરીએ છીએ તેમના વિષે શું લખી શકાય ? સંતોના આ જાગતા સ્‍થાનકોની માનતા પુરી થતા દર્શન અને પ્રસાદ લેવા આવતો જન સમુહજ પ્રત્‍યક્ષ પ્રમાણ છે.

જૂનાગઢથી ૪૦ કીલોમીટર રોડ રસ્‍તે પરબનું સ્‍થાન સૌરાષ્‍ટ્રની સિદ્ધભૂમિની શોભા છે. આ સ્‍થાન મહાભારત કાળનું સરભંગ ઋષિનો પ્રાચીન આશ્રમ હોવાનું મનાય છે. આ આશ્રમની પશ્ચિમે રાણપુર પૂર્વમાં વાવડી તેમજ આજુબાજુ ભેંસાણ અને ખંભાળીયાના આ ગામોનો રાજમાર્ગ આ સ્‍થાનક પાસેથીજ નીકળે છે.
બિરદ અપના પાળતલ,
Parabdham Parabvavdi Junagadh

પૂરન કરત સબ આશ જાકો જગમેં કોઈ નહિ, તાકો દેવીદાસ

આવી પ્રચલિત લોકોક્તિના પરબના આ સ્‍થાનકનું બે સૈકા પૂર્વે ચૈતન્‍ય જાગતું કરનાર દેવીદાસનું સંતજીવન પૂર્વેનું નામ દેવો ભગત હતું તેમના પિતા પુંજા ભગત અને માતા સાજણબાઇ ભાવિક શ્રદ્ધાળુ રબારી દંપ‍તી હતા. દેવા ભગતે માનવસેવાની શરૂઆત છોડવડી ગામેથી શરૂ કરી હતી. તેમના ગુરૂ જેરામભારથી ગિરનારના સંત મહાત્‍મા હતા અને તેમા લામડીધાર ઉપર તેમના બેસણા હતા.

ગિરનારજીને ફરતા પર્વતો છે તેમા ઉત્તરેથી જતા ઉત્તર રામનાથ, બાબરીયો, ખોડીયાર, લાખામેડી, કાબરો, કનૈયો અને ગધેસંગ નામના પર્વત છે. ગધેસંગ પર્વતનો આકાર સીધો સપાટ દિવાની શગ જેવો છે તેની પાછળ લામડીધાર છે. સંત જેરામભારથીના આ ધાર ઉપર બેસણા હતા. આ ઉપરાંત દક્ષીણેથી જતા દક્ષીણ રામનાથ, ટટાકીયો, ભેસલો, અશ્વસ્‍થામાનો પહાડ, દાતારનો પહાડ, લક્ષ્‍મણ ટેકરી, મંગલાચલ, રેવતાચલ, જોગણીયો વિગેરે ગિરિ પર્વતો વચ્‍ચે ગિરનારજી છે.

આ રમણીય પર્વત શૃંગો વચ્‍ચે થઈને હજારો વર્ષથી ભાવિકો પુરાણા અને પવિત્ર ગિરિનારાયણ ગિરનારજીને ફરતી પરિક્રમા કરે છે.
આ ભાવિક યાત્રાળુઓનો પ્રથમ વિશ્રામ ઉત્તર રામનાથ ઉપર આવેલ જીણાબાપુની મઢીએ થતો હતો. જીણાબાપુ સરળ પ્રકૃતિના વયોવૃદ્ધ સાધુ હતા. તેથી આ મઢીએ ઘણા સંતો પધારતા હતા. તેમના સમકાલીન પ્‍યારાબાવા, લોહલંગરીજી, યોગીની માતા, કમંડલકુંડના હંસગીરીજી, મુસ્‍લીમ સંત નુરાસાંઈ અને જેરામભારથી વિગેરે સંતો હતા.

દેવા ભગત આ સંત મહાત્‍મા વચ્‍ચે શ્રદ્ધાથી યાત્રીકોની સતત સેવા કરતા રહેતા. આથી એક દિવસ દેવા ભગતની શ્રદ્ધા અને માનવ સેવાથી આ ગિરનારી સંત જેરામભારથી પ્રસન્‍ન થયાં અને દેવા ભગતને કહે કે, દેવા ભગત આજસે તુમ દેવીદાસ હોતે હો. તુમ એક યોજન દુરી કે પાસ જાઓ, લોગ સરભંગ ઋષિ કા આશ્રમ બતાતે હૈ વહાં પર દત્ત મહારાજકા ધુના કંઈ બર્ષો સે સુના પડા હૈ, ઉધર જાઓ ઔર સુનો સબસે બડા ધરમ યહી હૈ કી અભ્‍યાગતો કી, અનાથો કી સેવા કરના. જાઓ વહાં ટુકડા રોટી દેતે રહેના.

આવા પ્રસન્‍ન થયેલ ગુરૂના આશીર્વાદ સાથે અપરિગ્રહ વ્રત રાખીને આ સ્‍થાનકે પહોંચવા દેવા ભગતે તરતજ પ્રસ્‍થાન કર્યું. સરભંગ ઋષિના પુરાતન આશ્રમ સમીપે દેવીદાસબાપુ આવ્‍યા, એ સમયે અહીં મંદિર કે દેવમુર્તિ જેવું કંઈ ન હતું લીમડા નીચે મેકરણ કાપડીનો ધુણો અને ત્રિશુળ હતાં. તેમજ ત્રણ અણઘડાયેલ આરામગાહ હતી. તેમણે પવિત્ર ધુણામાં અગ્નિ પ્રગટાવી ધુણો ચેતનવંતો કર્યો અને લીમડા ડાળે ધજા ફરકતી કરી આ સ્‍થાનકને આપણે આજે દેવીદાસજીની પરબના નામથી ઓળખીએ છીએ.

બસો વર્ષ જૂના આ સમાધી મંદિર ઉપર નૂતન મંદિર આ જગ્‍યાના મહંતશ્રીની દેખરેખ નીચે આકાર લઈ રહ્યું છે. અહીં દાદા મેકરણનો – સાદુદ પીરનો ઢોલીયો, પરબકુંડ, કરમણપીર અને દાનેવપીરની સમાધી અહીં છે.

સત્ ધરમને પામવા કરવા અદ્યતમ નાશ
ઘર ‘પરબ‘ પર પ્રગટયા નકલંક દેવીદાસ

અનેક યાત્રાળુઓ પરબના આ સ્‍થાનને વંદન કરવા આવે છે અને પ્રસાદ લ્‍યે છે. “સત્ દેવીદાસ અમર દેવીદાસ”

Posted in ઈતિહાસ, મંદિરો - યાત્રા ધામ, સેવાકીય કર્યો Tagged with: , ,

પેલા પેલા જુગમાં રાણી તું હતી પોપટીને
અમે રે પોપટ રાજા રામના
હે જી રે અમે રે પોપટ રાજા રામના
ઓતરાદે ખંડમાં આંબલો પાક્યો ત્યારે
ટોડલે મારેલ મુને ચાંચ રાણી પીંગળા
ઈ રે પાપીડે મારા પ્રાણ જ હરિયા ને
તો ય ન હાલી મોરી સાથ રાણી પીંગળા
દનડાં સંભારો ખમ્મા પૂરવ જનમના સહેવાસના
દનડાં સંભારો ખમ્મા પૂરવ જનમના સહેવાસના

બીજા બીજા જુગમાં રાણી તું હતી મૃગલી ને
અમે મૃગેશર રાજા રામના
હે જી રે અમે રે મૃગેશર રાજા રામના
વનરા તે વનમાં પારાધીએ બાંધ્યો ફાંસલો
પડતાં ત્યાગ્યા મેં મારા પ્રાણ રાણી પીંગળા
ઈ રે પાપીડે મારા પ્રાણ જ હરિયા ને
તો ય ન હાલી મોરી સાથ રાણી પીંગળા
દનડાં સંભારો ખમ્મા પૂરવ જનમના સહેવાસના
દનડાં સંભારો ખમ્મા પૂરવ જનમના સહેવાસના

ત્રીજા ત્રીજા જુગમાં રાણી તું હતી બ્રાહ્મણી ને
અમે રે તપેશ્વર રાજા રામના
હે જી રે અમે રે તપેશ્વર રાજા રામના
કદળી તે વનમાં ફૂલડાં વીણતાં’તાં
ડસીયેલ કાળુડો નાગ રાણી પીંગળા
ઈ રે પાપીડે મારા પ્રાણ જ હરિયા ને
તો ય ન હાલી મોરી સાથ રાણી પીંગળા
દનડાં રે સંભારો ખમ્મા પૂરવ જનમના સહેવાસના
દનડાં સંભારો ખમ્મા પૂરવ જનમના સહેવાસના

ચોથા ચોથા જુગમાં રાણી તું હતી પીંગળા ને
અમે રે ભરથરી રાજા રામના
હે જી રે અમે રે ભરથરી રાજા રામના
એ.. ચાર ચાર જુગનાં ઘરવાસ હતા તો યે
તો ય ન હાલી મોરી સાથ રાણી પીંગળા
દનડાં સંભારો ખમ્મા પૂરવ જનમના સહેવાસના

Raja Bharathri and Raja Gopichand
(નોંધ:- ઈન્ટરનેટ પર થિ ઉપલબ્ધ થયેલો આ ફોટો માં લખેલિ માહિતિ મુજબ આ ફોટો રાજા ભરથરી અને રાજા ગોપીચંદ નો વાસ્તવિક ફોટો છે..આ ફોટો કુંભ મેળા માં ખેચવા માં આવ્યો હતો..એવુ કેહવાય છે કે તેઓ એ ૮૦૦ વરસ પછિ માનવ વાસ ની મુલાકાત લિધિ હતી…. રાજા ભરથરી ગુરુ ગોરખનાથ ના શિષ્ય અનુગામી હતા અને રાજા ગોપિચંદ તેમના ગુરુ જલંધરનાથ ના આશિર્વાદ થી અમર થયા છે…આ ફોટો તમે “ધરમનાથ ચાલિસા ” તેમજ જુનાગઢ ખાતે ગુરુ શેરનાથ બાપુ ની જગ્યા માં પણ જોઇ શકો છો..)

Posted in ઈતિહાસ, ભજન-પ્રભાતિયા-પ્રાર્થના Tagged with: